تبليغاتX
مهندسی آبخیزداری میم
مهندسی آبخیزداری = قدرت درك نيروهاي اسرار آميز طبيعت و كنترل آن
این مقالات مربوط به سایت ایران سازه می باشد که زیر قرار گرفته شده است.امیدوارم استفاده لازم را ببرید
· لینک 20 مقاله در زمینه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی برای دانلود (لینکهای زیر از سایت ایران هیدرولوژی به آدرس www.iranhydrology.com انتخاب شده اند:)
· لینک مقاله مهندسی آب از سایت ایران هیدرولوژی (1) (لینک مقالات زیر از سایت ایران هیدرولوژی به آدرس www.iranhydrology.com انتخاب شده اند:)
· لینک مقالات مهندسی آب از سایت ایران هیدرولوژی (2) (لینک مقالات زیر از سایت ایران هیدرولوژی به آدرس www.iranhydrology.com انتخاب شده اند:)
· حوزه های آبریز (به نقل از سایت تخصصی مهندسی آب و خاک www.soil-water)
· روشهای کهن آبیاری بدعتی تحسین برانگیز (متع: www.soil-water.com)
· تاریخچه هیدرولوژی به اختصار.... (به نقل از وبلاگ مهندسی ساختمان)
· طرح ساماندهی تالاب حورالعظیم (به نقل از وبلاگ مهندسی عمران)

برای دسترسی به بیش از ۵۰۰ عنوان مقاله به ادامه مطالب رجوع کنید ...


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه 24 خرداد1386ساعت 1 PM  توسط محمد ملکشاهی | 
 1. كاربرد مدل ANSWERS جهت برآورد هرز آب و پيش بيني فرسايش و رسوب. (مطالعه موردي: حوزه هاي آبخيز كشاورزي استان بوشهر)
 2. كاربرد مدل هاي دبي - مدت - فراواني در آبخيزداري
 3. كاربرد روش هاي به زراعي در استحصال آب و افزايش توليد در اراضي ديم
 4. مقايسه اثر دوروش پپتينگ و كنتور فارو در حفاظت آب و خاك
 5. منزلت آب از منظر قرآن

برای دیدن بقیه مقالات روی ادامه مطلب کلیک کنید...
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 19 اسفند1385ساعت 7 PM  توسط محمد ملکشاهی | 

 1. كاربرد مدل ANSWERS جهت برآورد هرز آب و پيش بيني فرسايش و رسوب. (مطالعه موردي: حوزه هاي آبخيز كشاورزي استان بوشهر)
 2. كاربرد مدل هاي دبي - مدت - فراواني در آبخيزداري
 3. كاربرد روش هاي به زراعي در استحصال آب و افزايش توليد در اراضي ديم
 4. مقايسه اثر دوروش پپتينگ و كنتور فارو در حفاظت آب و خاك
 5. منزلت آب از منظر قرآن
 6. مدل طراحي سيستم هاي جمع آوري آب باران در ريز حوضه هاي كشت
 7. مديريت هرز آبهاي سطحي و نقش آن در توسعه اقتصاد بهره برداران مراتع
 8. مديريت و استحصال آب به كمك سدهاي زيرزميني
 9. مديريت بهينه آبخيزها در اجراي سدهاي اصلاحي
 10. مديريت باروري خاك در شبكه هاي پخش سيلاب گربايگان فسا
 11. مشاركت مردم در پروژه هاي آبخيزداري در راستاي بهبود، تثبيت و ايجاد اشتغال در منطقه بشاگرد
 12. معرفي روشهاي سنتي استحصال آب براي شرب و كشاورزي و حفظ آبخيز (مطالعه موردي حاصل از آناليز داده هاي اقتصادي و اجتماعي درحوزه ابخيز دره گپ گناوه)
 13. نقش آبخيزداري در توسعه پايدار منطقه تفتان خاش
 14. نقش عمليات آبخيزداري در تثبيت حوزه آبخيز تفتان
 15. نقش عوامل زمين شناسي در تخريب اراضي و كميت و كيفيت آبهاي زير زميني استان بوشهر
 16. افزايش سفره آب زير زميني با استفاده از سيلاب (امامزاده جعفر، گچساران)
 17. اثر استحصال آب بر تحولات كيفي پوشش گياهي در ايستگاه كوثر «3»
 18. ارتباط برخي خصوصيات خاك با رشد آتريپلكس (Atriplex lentiformis) در غرب كوير ابركوه در جهت مديريت پايدار اراضي كويري
 19. ارزيابي فرسايش پذيري و سيل خيزي حوضه آبخيز بر اساس سه عامل سنگ شناسي، نفوذپذيري و تكتونيك (مطالعه موردي حوضه آبخيز زيردان)
 20. ارزيابي نتايج حاصل از اجراي عمليات آبخيزداري در استان كرمان
 21. ارزيابي عملكرد پروژه هاي آبخيزداري در رابطه با كنترل فرسايش و رسوب و استحصال آب و نقش آن در بهبود توليد و درآمد آبخيزنشينان (مطالعه موردي، ارزيابي چندين پروژه اجرائي آبخيزداري در استان اصفهان)
 22. استفاده از الگوي توزيع شدت بارش در پيش بيني سيلاب و رسوب
 23. استفاده از استخر در كنار چاهها و چشمه هاي با دبي كم بمنظور بالا بردن راندمان آبياري در استان كهكيلويه و بويراحمد
 24. بهره وري بهينه از رواناب سطحي در حوزه هاي آبخيز
 25. بهره برداري چند منظوره از سازه هاي كنترل رسوب در حوزه هاي آبخيز
 26. بررسي كارآئي مدل MUSLE در برآورد رسوب وقوعي و ساليانه سيل در حوضه آبخيز دركه
 27. بررسي ميزان كارآيي مدل هيدروفيزيكي در برآورد رسوب حوضه هاي آبخيز فاقد آمار (مطالعه موردي حوضه معرف و زوجي نينيزك استان بوشهر)
 28. بررسي مزيت و معايب چهار طرح تغذيه مصنوعي در سه استان كشور
 29. بررسي و ارزيابي اقتصادي و اجتماعي عمليات سازه اي و بيولوژيك سنتي و نوين حفاظت آب و خاك در استان بوشهر
 30. بررسي تاثيرات كمي و كيفي پخش سيلاب سرچاهان بر منابع آبي منطقه
 31. بررسي تغييرات توليد چهار گونه گياهي در اثر پخش سيلاب
 32. بررسي روش تركيبي داده ها در برآورد دبي سيلاب در زير حوضه هاي رودخانه مند، كر، سيوند و شاپور - دالكي
 33. بررسي رابطه بين ميزان دبي با خصوصيات هيدروليكي قنوات و ويژگيهاي مورفولوژيك حوضه آبخيز آنها
 34. بررسي عوامل موثر بر ظرفيت نفوذ خاك در عرصه هاي استحصال سيلاب
 35. تاثير نوسان سفره آب زير زميني بر خصوصيات خاك و تكامل آنها
 36. تاثير احداث سدهاي زير زميني در بهره برداري بهينه از منابع آب
 37. تاثير عمليات آبخيزداري بر تعديل خشكسالي در حوزه ميانكوه استان يزد
 38. تاثير عوامل اقليمي، ساختار زمين شناسي، سيماي اراضي، خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك ها، در بزرگترين حوزه آبخيز سد درودزن در استان فارس بر كميت و كيفيت آب
 39. تجزيه و تحليل داده هاي مربوط به پوشش گياهي حوضه آبخيز بوشكان به منظور ايفاء نقش آنها در پايداري اكوسيستم و منابع آب و خاك
 40. تعيين قابليت آبخوان جارمه از نظر راندمان تغذيه بعد از اجراي طرح
 41. تعيين محل مناسب جهت تغذيه مصنوعي سفره هاي آب زير زميني با استفاده از تكنيك هاي تجزيه و تحليل سريهاي زماني
 42. تعيين الگوي زماني بارش در حوزه آبخيز جازموريان
 43. تعاوني هاي چند منظوره آبخيزداري: راهكاري نو جهت مشاركت مردم در توسعه حوضه هاي آبخيز
 44. تغذيه مصنوعي طبقات آهكي با استفاده از سدهاي شني چند مرحله اي
 45. عوامل موثر بر توسعه سيستم هاي آبياري تحت فشار در باغهاي استان بوشهر
+ نوشته شده در  شنبه 19 اسفند1385ساعت 7 PM  توسط محمد ملکشاهی | 

Surface Water Management

Ground Water Assessment


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه 4 اسفند1385ساعت 0 AM  توسط محمد ملکشاهی | 
کتاب پروژه های آبخیزداری در هند

می توانید کتاب توسعه پروژه های آبخیزداری را از این قسمت مشاهده کنید...

+ نوشته شده در  جمعه 24 آذر1385ساعت 6 PM  توسط محمد ملکشاهی | 

سد های  زیر زمینی به مانعی گفته میشود که  در مسیر جریان اب های زیر زمینی در یک لایه ی ابدار طبیعی یا مصنوعی قرار داده شده و وضعیت جریان اب را اغلب به منظور ذخیره اب زیر زمینی تغییر میدهد. بدنه اصلی یک سد زیر زمینی را پرده یا دیواره نفوذ ناپذیر ان تشکیل میدهد.

سد های زیر زمینی در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک دنیا به منظور توسعه منابع اب زیر زمینی و جلوگیری از هدر رفتن اب در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته اند.

قدمت استفاده از سدهای زیر زمینی عملا به زمان های کهن میرسد میتوان به ساخت سدهای زیرزمینی در جزیره ساردینیا در زمان رومیان باستان اشاره کرد نمونه هایی از این سدها به مفهوم واقعی در نیمه ول قرن بیستم ساخته شدند .رشد و تکوین سدهای زیر زمینی و برخورد علمی با انها در واقع از نیمه دوم قرن بیستم اغاز گردیده و در سه دهه اخیر رشد زیادی نموده است

اسکیبتزکی (۱۹۶۱) مطالعاتی را در مورد موقعیت سدهای زیر زمینی از نظر زمین شناسی انجام داد.

ماتسو(۱۹۷۵)برای اولین بار گزارشی از احداث یک سد زیر زمینی با عمق ۱۰-۲۵ در جزیره کاباشیما در غرب ژاپن داد. قبل از ان فقط سدهای زیر زمینی برای لایه های ابدار  کم عمق مورد استفاده قرار میگرفتند.

لارسن و سدروال(۱۹۸۰)مطالعاتی را بر روی گنجایش حجم مخزن سدهای زیرزمینی انجام دادند. در سالهای اخیر استفاده از مدلهای عددی نیزدر طراحی این سدها به کار گرفته شده است. سابیو(۱۹۸۷)مدل عددی تفاضل محدود برای طراحی و مدریت پیشروی آب دریا از میان سد زیر زمینی نیمه نفوذ پذیر در یک لیه آبدار آزاد ساحلی بکار برد.

جینو(۱۹۹۶) یک سد زیر زمینی را برای جلوگیری از پیشرفت آب دریا به بخش شمال استان اوکیناوای ژاپن و برای تعیین قابلیت کاربرد یک مدل دو بعدی جریان آب زیر زمینی شیرین و شور ارزیابی نمود.

گوپتا(۱۹۹۷) مدل تفاضل های محدود را برای تحلیل جریان در مخزن سد زیر زمینی جزیره فوکت تایلند و تخمین حجم مخزن به کار برد.

در کشورهایی نظیر تانزانیا -چین و امارات متحده عربی نیز نمونه های متعددی از سدهای زیر زمینی در مراحل مطالعاتی و تحقیقاتی قرار دارند. در کشور ایران هم با وجود شرایط توپوگرافی و اقلیمی مناسب در بسیاری از مناطق تنها چند نمونه کوچک مانند سد کهنوج و اندو هجرد شهداد در استان کرمان و سد زیر زمینی میمه در استان اصفهان احداث شده است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه 15 آذر1385ساعت 5 PM  توسط محمد ملکشاهی | 
آبخیزداری راهکار فرار از خشکسالی

 

با توجه به شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک ایران و بروز مشکلات عدیده‌ای چون کم آبی در بسیاری از مناطق کشور، حفاظت خاک و آبخیزداری از سازنده‌ترین راهکارها برای مقابله با خشکسالی است.

آبخیزداری یکی از شیوه‌های نوین حفاظت آب و خاک، مهار و پخش سیلاب‌ها است که باعث کنترل سیلاب‌های مخرب و نفوذ آب به داخل سفره‌های آب زیرزمینی می‌شود.

راهبرد اساسی کنترل سیلاب به تغذیه سفره‌های آب کمک می‌کند و موجب می‌شود که قنات‌ها، چشمه‌ها و چاهها با تولید آب بیشتر بتواند زمین‌های کشاورزی بیشتری را به زیر کشت برده و در تولید محصولات غذایی بیشتر، نقش مهمی را ایفاء کنند.

این شیوه به ویژه در مناطق خشک، نیمه خشک و حواشی کویر که معمولا هر از گاهی با جاری شدن سیلاب‌های مخرب با دبی لحظه‌ای بالا، مواجه هستند ، بسیار مؤثر و راهگشا است.

یکی از ویژگی‌های سرزمین‌های خشک (نظیر ایران) دارا بودن و زیست‌ بوم‌های ناپایدار است که درصورت خسارت دیدن ، ‌احیای آنها بسیار دشوار است.

بهره‌برداری از این گونه زمین‌ها، در دوره‌های خشکسالی، همانند دوره‌های فر اوانی رطوبت، نتایج مصیبت‌باری برای گیاهان، جانواران، خاک و ساکنان به همراه دارد که با توجه به شرایط اقلیمی ایران، پیش‌بینی می‌شود تا بیست سال آینده کشور ما نه تنها مرحله تنش و فشار ناشی از کم آبی را تجربه می‌نکند بلکه با کاهش سرانه آب تجدید شوند.

قطعا یکی از راههای کاهش و مهار بحران کمبودهای آب، پرداختن به آبخیزداری است که به عنوان مدیریت علمی، ضمن توجه به مسایل اقتصادی ـ‌ اجتماعی، ‌حفظ منابع آب و خاک در حوزه‌های آبخیزداری، از علوم و تجربیات مختلف بهره‌گیری می‌کند، بدون‌ آن که نقش مردم از نظر دور بماند، به طوری که برنامه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری هم سو با توسعه پایدار و با اعمال مدیریت مسوولانه بر منابع، علاون بر نیازهای امروز به منافع آینده نیز توجه دارد که در این راستا استفاده از دانش و اطلاعات فراهم آمده از طریق پژوهش‌های علمی و تلفیق آنها با علوم طبیعی، آموزش، فرهنگ، ارتباطات و علوم اجتماعی از اهمیت و حساسیت ویژه برخوردار است.

یکی از معضلات مهم اقتصادی و اجتماعی کشورهای در حال توسعه، به ویژه آنهایی که زیست بوم‌های شکننده و حساس بیابانی و یا کوهستانی دارند، فرسایش خاک و تخریب آبخیزها است که این پدیده اغلب ناشی از تعرض ظاهری فعالیت‌های عمرانی با حفظ محیط زیست و منابع طبیعی است.

در مفهوم حفاظت خاک و آبخیزداری دو اصطلاح مهم « توسعه پایدار» و «بهره‌وری» نهفته است.

با توجه به زیان‌های بسیار اقتصادی و اجتماعی ناشی از فرسایش خاک و جریان سیلاب‌های ویرانگر غیر طبیعی ناشی از تخریب آبخیزها که آثار زیان‌بار فراوان در بخش‌های مهم عمرانی و اقتصادی کشور، از قبیل کشاورزی، دامداری، آب و برق، راه و ارتباطات ، مسکن و منابع طبیعی و ... به جای می‌گذارد، روشن است که اگر بخواهیم سرمایه‌گذاری‌های هنگفت دولت در این زمینه‌ها به توسعه دراز مدت ،‌ مستمر و پایدار اقتصادی بیانجامد ، باید برنامه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری را به عنوان زیربنای اقدامات در جهت توسعه پایدار گسترش داد.

از سوی دیگر بهره‌وری کامل از سرمایه‌گذاری مالی و نیروهای انسانی و منابع اقتصادی کشور از قبیل اراضی زراعی، جنگلی و مرتعی، سدهای بزرگ، راهها و غیره جز با اجرای طرح‌های اصلاح کاربری اراضی، حفاظت خاک، کنترل سیلاب و غیره در قالب «طرح‌های آبخیزداری» حاصل نمی‌شود.

آبخیزداری از نظر برنامه‌ریزی، یکی از جدیدترین روش‌های برنامه‌ریزی است که بر اساس نگرش و برنامه‌ریزی سیستمی و تکاملی ، انجام شده و از ویژگی‌هایی چون جامع نگری و دور اندیشی برخوردار است.

بر اساس این گزارش ، فائو آبخیزداری را فرایند فرموله کردن و اجرایی یک رشته اقدامات شامل ایجاد تغییرات ضروری در منابع طبیعی، کشاورزی و انسانی آبخیزداری دستیابی به اهداف مورد نظر با توجه به عوامل اقتصادی - اجتماعی و سازمانی مؤثر در آبخیز تعریف کرده است.

به عبارت دیگر آبخیزداری علمی است که در طول زمان ثابت کرده اگر به شکل مناسب مورد توجه مسوولان قرار بگیرد، این توانایی را دارد تا بسیاری از معضلات اقتصادی‌، اجتماعی و زیست محیطی کشورها را مهار کند.

وضعیت موجود در حوزه‌های آبخیز کشور:

از نظر طبیعی کشور ایران به شش حوزه کلان، 30 حوزه آبخیز اصلی (سفید رود، کرخه، کارون ، اترک و غیره) و 1018 حوزه آبخیز فرعی (کرج، الموت رود، طالقان رود و ....) تقسیم شده است.

از مجموع 164 میلیون هکتار مساحت حوزه‌های آبخیز کشور، حدود 90 تا 95 میلیون هکتار آن مربوط به مناطق کوهستانی و شیبدار و حدود 69 تا 74 میلیون هکتار آن مربوط به مناطق کم شیب و دشت‌ها است.

بر اساس این حدود 91 میلیون هکتار از عرصه‌های حوزه‌های آبخیز (5/55 درصد از سطح کشور) سیل خیز است که این عرصه‌ها در تولید روان آب سطحی نقش دارند، به طوری که سالانه بیش از 22 میلیارد متر مکعب روان آب مستقیم و سریع تولید می‌کنند که در تشدید فرسایش و ایجاد سیلاب‌های مخرب مؤثر بوده و در شرایط موجود حدود 42 میلیون هکتار از سطح کشور (معادل 46 درصد) دارای شدت سیل خیزی متوسط تا خیلی زیاد است.

همچنین به دلیل تخریب جنگل‌ها و مراتع، ساخت و سازهای بی‌رویه، فرسایش آبی در سطح کشور طی سه دهه اخیر روند افزایشی داشته که در سطحی معادل 125 میلیون هکتار (2/76 درصد از کل کشور) صورت می‌گیرد که خارج از مدت طبیعی آن است و به دلیل تشدید فرسایش خاک و افزایش سیل خیزی، میزان رسوب دهی حوزه‌های آبخیز روند افزایشی داشته و معادل 236 میلیون متر مکعب در سال برآورد شده است.

از منظر دیگر با توجه به شرایط اقلیمی خاص ایران، شاهد مشکلات عدیده‌ای نظیر کم آبی است که با تشدید روند فرسایش، میزان نفوذ پذیری خاک و در نهایت روان آب‌های سطحی مخرب افزایش می یابد.

در این حالت حدود شش میلیارد متر مکعب بر حجم روان آبی مستقیم اضافه شده و غالبا غیر قابل استفاده است، در حالی که با برنامه‌ریزی و مدیریت آبخیز داری و تقویت دبی پایه رودخانه‌ها، با بهره‌برداری از حداقل 30 درصد این حجم آبی ، می‌توان 180 هزار هکتار اراضی زراعی را آبیاری کرد.

منبع ایسنا

+ نوشته شده در  یکشنبه 2 مهر1385ساعت 1 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

چالش های آبخیزداری در کشورهای در حال توسعه با تاکید بر ایران

 

منبع: ماهنامه علمی جهاد،شماره 258، سال بیست و سوم ، مرداد و شهریور 1382،صفحات   65-72  

 

 

مقدمه:

امروزه در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران اصلاحاتی نظیر توسعه پایدار، توسعه روستایی، مدریت جامع آبخیز و ... در مقالات و کتب به چشم  میخورد و هر یک بر اساس تئوری خود، راحل هایی را برای پیشرفت اجتماعی و اقتصادی ارایه می دهند. در این روزها با قرار گرفتن فعالیت های آبخیزداری در بطن  اقدامات منابع طبیعی، به نظر میرسد لازم است متخصصان و طراحان سیاست های کلان ملی در بخش کشاورزی  به طور عمیقی بر مفاهیم و اصول آبخیزداری و نگرش ان بر توسعه پایدار و اقتصادی-اجتماعی توجه نموده و با بررسی چالشهای مهم آبخیزداری ایران راه را برای یک برنامه ملی و کلان در مدریت آبخیزها هموار نماید. بررسی منابع علمی نشان می دهد که از سه دهه قبل اصطلاح مدیریت جامع آبخیز با نگرش بر انسان و محیط زیست در قابل طرحهای آبخیزداری سعی دارد تا بر محور قرار دادن انسان در جهت تحول اساسی در اقدانات و برنامه های خود گام بردارند. با گذر مفهوم آبخیزداری از کشورهای اروپایی به امریکا و سپس به کشورهای در حال توسعه، یک هدف یعنی کنترل سیل همیشه مدنظر تمامی ملل در برنامه های آبخیزداری قرار داشته است. گرجه کشور های در حال توسعه از جمله ایران در سال های قبل از دهه 70 میلادی بیشتر به اقدامات حفاظت خاک و کنترل فرسایش توجه داشته اند ولی اکنون با تحول بر نگرش خود سعی دارند تمامی جنبه های موثر بر توسعه پایدار را مد نظر قرار دهند. برای متخصصان علمی، سیاست مداران و طراحان اقتصاد ملی ابهامات زیادی در سرمایه گذاری سطح کلان حوزه های ابریز وجود دارد. علت این امر ارایه اهداف و سیاست های کلان توسط آبخیزداری، توسعه روستایی، مدریت خشکسالی ،سیل و  ... است. برای روشن شدن مطلب و اریه سیاست های واضح در سطح کلان می بایستی به سوالت اساسی درباره ی چالش های آبخیزداری پاسخ داده شود و ارایه پاسخ مناسب به برخی از این سوالات ممکن است نیازمند مطالعه و تحقیق کافی باشد. این مقاله به منظور آماده شدن متخصصین و سازمان های ذیربط  کشور در ارایه یک برنامه ی مدون ملی با نگرش بلند مدت بر منافع ملت، سعی در شروع یک بحث ملی و ایجاد تفکر لازم برای اینده دارد. در این راستا شش سوال اساسی که همواره در کنگره های بین المللی آبخیزداری مطرح شده و مباحثات زیادی را بدنبال داشته و مطرح می گردد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 28 شهریور1385ساعت 2 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

مقدمه:

امروزه در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران اصلاحاتی نظیر توسعه پایدار، توسعه روستایی، مدریت جامع آبخیز و ... در مقالات و کتب به چشم  میخورد و هر یک بر اساس تئوری خود، راحل هایی را برای پیشرفت اجتماعی و اقتصادی ارایه می دهند. در این روزها با قرار گرفتن فعالیت های آبخیزداری در بطن  اقدامات منابع طبیعی، به نظر میرسد لازم است متخصصان و طراحان سیاست های کلان ملی در بخش کشاورزی  به طور عمیقی بر مفاهیم و اصول آبخیزداری و نگرش ان بر توسعه پایدار و اقتصادی-اجتماعی توجه نموده و با بررسی چالشهای مهم آبخیزداری ایران راه را برای یک برنامه ملی و کلان در مدریت آبخیزها هموار نماید. بررسی منابع علمی نشان می دهد که از سه دهه قبل اصطلاح مدیریت جامع آبخیز با نگرش بر انسان و محیط زیست در قابل طرحهای آبخیزداری سعی دارد تا بر محور قرار دادن انسان در جهت تحول اساسی در اقدانات و برنامه های خود گام بردارند. با گذر مفهوم آبخیزداری از کشورهای اروپایی به امریکا و سپس به کشورهای در حال توسعه، یک هدف یعنی کنترل سیل همیشه مدنظر تمامی ملل در برنامه های آبخیزداری قرار داشته است. گرجه کشور های در حال توسعه از جمله ایران در سال های قبل از دهه 70 میلادی بیشتر به اقدامات حفاظت خاک و کنترل فرسایش توجه داشته اند ولی اکنون با تحول بر نگرش خود سعی دارند تمامی جنبه های موثر بر توسعه پایدار را مد نظر قرار دهند. برای متخصصان علمی، سیاست مداران و طراحان اقتصاد ملی ابهامات زیادی در سرمایه گذاری سطح کلان حوزه های ابریز وجود دارد. علت این امر ارایه اهداف و سیاست های کلان توسط آبخیزداری، توسعه روستایی، مدریت خشکسالی ،سیل و  ... است. برای روشن شدن مطلب و اریه سیاست های واضح در سطح کلان می بایستی به سوالت اساسی درباره ی چالش های آبخیزداری پاسخ داده شود و ارایه پاسخ مناسب به برخی از این سوالات ممکن است نیازمند مطالعه و تحقیق کافی باشد. این مقاله به منظور آماده شدن متخصصین و سازمان های ذیربط  کشور در ارایه یک برنامه ی مدون ملی با نگرش بلند مدت بر منافع ملت، سعی در شروع یک بحث ملی و ایجاد تفکر لازم برای اینده دارد. در این راستا شش سوال اساسی که همواره در کنگره های بین المللی آبخیزداری مطرح شده و مباحثات زیادی را بدنبال داشته و مطرح می گردد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه 6 شهریور1385ساعت 1 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

مفهوم‌ آبخيزداري‌ ابتدا با بحث‌ كنترل‌ تند آب‌ها در كشورهاي‌ اروپايي‌ ابداع‌ و آغاز شد. اين‌ امر به‌ طور عمده‌

  شامل‌:عمليات‌ كنترل‌ سيل‌ و كنترل‌ واريزه‌ها در رودخانه‌ها و حوزه‌هاي‌ آبخيزمناطق‌ كوهستاني‌ مي‌شود. در ابتداي‌ قرن‌ گذشته‌ و همزمان‌ با آغاز دوره‌جديدي‌ از مفهوم‌ و نوع‌ عمليات‌ آبخيزداري‌ در كشورهاي‌ امريكاي‌شمالي‌ به‌ مرور توجه‌ و تاكيد بيشتري‌ به‌ مديريت‌ اراضي‌ بالادست‌ و نيز به‌منافع‌ ناشي‌ از آب‌ و مسايلي‌ چون‌ توليد آب‌، كيفيت‌ آب‌ و پيشگيري‌ ازسيلاب‌ معطوف‌ گرديد.

از هنگامي‌ كه‌ بحث‌ مديريت‌ آبخيزها به‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ نيزگسترش‌ يافت‌ با توجه‌ به‌ شرايط ويژه‌ اين‌ كشورها، توجه‌ و گرايش‌بيشتري‌ به‌ سوي‌ مديريت‌ اراضي‌ شامل‌: كنترل‌ فرسايش‌، كنترل‌ رسوب‌ وكنترل‌ سيل‌ پديد آمد.

در دهه‌هاي‌ اخير توجه‌ به‌ مسايل‌ زيست‌محيطي‌ و زيستگاه‌هاي‌طبيعي‌ در اولويت‌ برنامه‌هاي‌ مديريت‌ آبخيزها قرار گرفته‌ است‌. متعاقب‌اين‌ مفاهيم‌ و گرايش‌ها مفهوم‌ جديدي‌ به‌ نام‌; مديريت‌ جامع‌ حوزه‌هاي‌آبخيز ابداع‌ شد.

همزمان‌ با گسترش‌ و تعميم‌ مباحث‌ مديريت‌ آبخيزها به‌ كشورهاي‌مختلف‌ جهان‌، سياستگزاران‌ و برنامه‌ريزان‌ در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌احساس‌ نوعي‌ سردرگمي‌ و ناهماهنگي‌ در قبال‌ پتانسيل‌ها و اهداف‌برنامه‌هاي‌ مديريت‌ آبخيزها، حفاظت‌ خاك‌ و توسعه‌ روستايي‌ كردند. اين‌سردرگمي‌ و ناهماهنگي‌ باعث‌ اجراي‌ برنامه‌هاي‌ غلط و ناهماهنگ‌ و درنهايت‌ اتلاف‌ منابع‌ شد. گردهمايي‌ها و كنفرانس‌هاي‌ بين‌المللي‌ متعددي‌در دهه‌هاي‌ اخير در خصوص‌ مديريت‌ آبخيزها و برنامه‌هاي‌ آن‌ تشكيل‌گرديد تا اين‌ ناهماهنگي‌ها و سردرگمي‌ها را مرتفع‌ سازد، اما اغلب‌ اين‌مباحث‌ به‌ نتيجه‌ مشخص‌ و روشني‌ دست‌ نيافتند.

 

موارد مهم‌ مورد بحث‌ در مديريت‌ آبخيزها:

در اين‌ مقاله‌ به‌ طور اجمال‌ در خصوص‌ شش‌ مورد مهم‌ در اكثركشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ بحث‌ خواهد شد. جزييات‌ هر يك‌ از اين‌ مواردمورد بحث‌ و بررسي‌ قرار خواهد گرفت‌ و كوشش‌ مي‌گردد كه‌ تصوير جامع‌و كاملي‌ از هر يك‌ از مسايل‌ مورد اشاره‌ ارايه‌ شود تا در ادامه‌ و دربحث‌هاي‌ آتي‌ بتوان‌ با نتيجه‌گيري‌ منطقي‌ از اين‌ مباحث‌ درصددبهره‌گيري‌ از مابع‌ مديريت‌ آبخيزها در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ برآمد.

 

ة چه‌ كسي‌ بيشترين‌ بهره‌ را از اجراي‌ برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌مي‌برد؟

نخستين‌ سوال‌ و ملاحظه‌ برنامه‌ريزان‌ و سياستگزاران‌ در طراحي‌برنامه‌ها و پروژه‌هاي‌ آبخيزداري‌ اين‌ است‌ كه‌ چه‌ گروه‌ يا گروه‌هايي‌ ازبرنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ متنفع‌ خواهند شد؟ اهالي‌ بالادست‌ يا مردم‌پايين‌دست‌؟

در اكثر كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ مردم‌ بالادست‌ به‌ طور عمده‌ شامل‌كشاورزان‌ خرده‌پا مي‌باشند، در حالي‌ كه‌ اهالي‌ پايين‌دست‌ را ساكنين‌شهرها و روستاييان‌ و كشاورزان‌ متوسط تشكيل‌ مي‌دهند.

تلاش‌ دولت‌هاي‌ در حال‌ توسعه‌ در اجراي‌ برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌بيشتر بر روي‌ حفاظت‌ از اراضي‌ و امكانات‌ زيربنايي‌ پايين‌دست‌ از قبيل‌حفاظت‌ از مخازن‌، سيستم‌هاي‌ آبياري‌، سيستم‌هاي‌ تامين‌ آب‌، توليدبرق‌ و حفاظت‌ از جاده‌ها و پل‌ها از رسوب‌گرفتگي‌ و سيل‌ گرفتگي‌ متمركزاست‌. حفاظت‌ از تاسيسات‌ عمومي‌ و نواحي‌ نسبتٹ توسعه‌ يافته‌پايين‌دست‌، يك‌ اولويت‌ جدي‌ براي‌ اكثر دولت‌هاي‌ كشورهاي‌ در حال‌توسعه‌ است‌. مساله‌ اساسي‌ اين‌ است‌ كه‌ اجراي‌ چنين‌ برنامه‌هايي‌ متضمن‌منافع‌ اهالي‌ بالادست‌ نخواهد بود. اهالي‌ بالادست‌ به‌ طور عمده‌ فاقد برق‌،سيستم‌هاي‌ آبياري‌ و آب‌ آشاميدني‌ سالم‌ هستند.

با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ حفاظت‌ از پايين‌دست‌ يك‌ راهكار كلاسيك‌ است‌،سوال‌ مهم‌ و اساسي‌ اين‌ است‌ كه‌ چگونه‌ و چطور مي‌توان‌ كشاورزان‌بالادست‌ را متقاعد ساخت‌ كه‌ در برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ كه‌ هيچ‌ گونه‌منافعي‌ در آن‌ ندارند، مشاركت‌ نمايند؟

از طرف‌ ديگر برخي‌ از دولت‌هاي‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌، تاكيد وتمركز زيادي‌ بر روي‌ نقش‌ برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ بر افزايش‌ توليدمحصول‌ غلات‌ و توليدات‌ دامي‌ در مزارع‌ انفرادي‌ در حوزه‌هاي‌ آبخيزدارند كه‌ منجر به‌ كاهش‌ توجه‌ به‌ حفاظت‌ از پايين‌دست‌ و منافع‌ ناشي‌ ازآب‌ مي‌شود.

از دهه‌ 1970 به‌ بعد بسياري‌ از دولت‌ها به‌ دنبال‌ راهكارهاي‌مديريت‌ جامع‌ بوده‌اند كه‌ مشتمل‌ بر فعاليت‌هاي‌ توسعه‌ روستايي‌ درقالب‌ مديريت‌ جامع‌ بوده‌اند. هدف‌ اساسي‌ در اين‌ رويكرد، بهبود وضع‌معيشتي‌ و زيست‌محيطي‌ اهالي‌ بالادست‌، ساخت‌ جاده‌ها و مساكن‌روستايي‌، بازاريابي‌ براي‌ محصولات‌ روستاييان‌ و غيره‌ است‌، اغلب‌ به‌دليل‌ محدوديت‌ منابع‌ مالي‌، هدف‌ اصلي‌ و اساسي‌ حفاظت‌ از آبخيزها وزيستگاه‌ها قرباني‌ مي‌شود يا مورد مصالحه‌ قرار مي‌گيرد.

آيا برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ بايد مباحث‌ حفاظت‌، توليد و يا توسعه‌روستايي‌ را مد نظر قرار دهد يا خير؟ جواب‌ اين‌ پرسش‌ بستگي‌ به‌نيازهاي‌ واقعي‌ و اولويت‌هاي‌ اهالي‌ حوزه‌ دارد، چرا كه‌ مديريت‌ جامع‌،محلي‌ براي‌ اعمال‌ برنامه‌هاي‌ جمعي‌ و جامعه‌ محور است‌. لذا براي‌تضمين‌ موفقيت‌ چنين‌ برنامه‌هايي‌ منافع‌ پايين‌دست‌ و بالادست‌ تواما بايدمورد توجه‌ قرار گيرد و حد بهينه‌ و تعادل‌ بين‌ عمليات‌ حفاظتي‌،بهره‌برداري‌ و توسعه‌اي‌ رعايت‌ شود. بنابراين‌ برنامه‌ها بايد مورد حمايت‌اهالي‌ بالا و پايين‌دست‌ قرار گيرد و اين‌ تنها راه‌ پايداري‌ برنامه‌هاي‌آبخيزداري‌ است‌.

 

ة آيا بايد مشاركت‌ كنندگان‌ مورد تشويق‌ قرار گيرند؟

كشاورزان‌ و مردمي‌ كه‌ در اجراي‌ برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ مشاركت‌مي‌كنند بايد مورد تشويق‌ قرار گيرند يا خير؟ پاسخ‌ به‌ اين‌ پرسش‌ منشابروز مجادلات‌ و مباحثات‌ عديده‌اي‌ گرديده‌ است‌. در اكثر سمينارها وكنفرانس‌هاي‌ بين‌المللي‌ كه‌ در خصوص‌ حفاظت‌ خاك‌ برگزار شده‌، اين‌مساله‌ مورد بحث‌ قرار گرفته‌ است‌ كه‌ آخرين‌ آن‌ سمينار حفاظت‌ خاك‌ درشهر جيان‌ در كشور چين‌ در سال‌ 1997 بود.

يك‌ مكتب‌ فكري‌، اين‌ ديدگاه‌ را دارد كه‌ مزارع‌ كوچك‌ و كشاورزان‌خرده‌پا، هيچ‌ گونه‌ منابع‌ مالي‌ براي‌ اجراي‌ پروژه‌هاي‌ آبخيزداري‌ دراختيار ندارند و از طرفي‌ منافع‌ ناشي‌ از اجراي‌ پروژه‌ ممكن‌ است‌ پس‌ ازچند سال‌ روشن‌ شود يا حتي‌ اين‌ منافع‌ در پايين‌دست‌ به‌ وقوع‌ پيوندد.تامين‌ زمين‌، نيروي‌ كار و زمان‌ مناسب‌ به‌ منظور اجراي‌ پروژه‌هاي‌حفاظت‌ آب‌ و خاك‌ بايد از سوي‌ كشاورزان‌ صورت‌ گيرد و دولت‌ بايد اين‌مسايل‌ را جبران‌ كند. تشويق‌هايي‌ از قبيل‌ توزيع‌ عادلانه‌ درآمد و امكانات‌با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ اهالي‌ پايين‌دست‌ (شهر و شهرستان‌) بسيار بيش‌ ازاهالي‌ بالادست‌ از طريق‌ تسهيلات‌ زيربنايي‌ دولت‌ كمك‌ دريافت‌ مي‌كنند،بايد براي‌ اهالي‌ بالادست‌ در نظر گرفته‌ شود. از طرفي‌ با توجه‌ به‌ امكانات‌زيربنايي‌ در پايين‌دست‌ اهالي‌ اين‌ مناطق‌ بايد ملزم‌ به‌ تامين‌ بخش‌ ازهزينه‌هاي‌ عمليات‌ آبخيزداري‌ در بالادست‌ شوند.

مكتب‌ فكري‌ ديگر بر اين‌ اعتقاد است‌ كه‌ اعطاي‌ برخي‌ تشويق‌ها (به‌ويژه‌ سوبسيدهاي‌ نقدي‌) بر اساس‌ تجارب‌ بدست‌ آمده‌، باعث‌ بروز برخي‌سوء استفاده‌ها و نيز رشد ذهنيت‌ و زندگي‌ سوبسيدي‌ شده‌ است‌. دليل‌ديگر اين‌ گروه‌ براي‌ عدم‌ اعطاي‌ تشويق‌ به‌ مشاركت‌ كنندگان‌ اين‌ است‌ كه‌در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌، منابع‌ مالي‌ دولت‌ها محدود است‌ و قادرنيست‌ اين‌ سوبسيدها را اعطا كند. لذا اين‌ گروه‌ معتقد به‌ آموزش‌ و توسعه‌هستند و به‌ خصوص‌ آموزش‌ كشاورزي‌ را در امر شناخت‌ آبخيزداري‌ وبرنامه‌هاي‌ حفاظت‌ آب‌ و خاك‌ بسيار موثر مي‌دانند. منافع‌ اجراي‌برنامه‌هاي‌ حفاظت‌ آب‌ و خاك‌ در سطح‌ مزرعه‌ در نهايت‌ به‌ سطح‌ حوزه‌كشيده‌ خواهد شد.

به‌ طور قطع‌، اين‌ دو ديدگاه‌ مختلف‌ بر اساس‌ مقياس‌هاي‌ متفاوت‌ذهني‌ و فكري‌ شكل‌ گرفته‌اند. ديدگاه‌ نخست‌ در مقياس‌ بزرگتر و درسطحي‌ وسيع‌تر و مبتني‌ بر فعاليت‌هاي‌ آبخيزداري‌ در سطح‌ حوزه‌ آبخيزاست‌. اين‌ برنامه‌ها تا وراي‌ مرزهاي‌ مزرعه‌ و حوزه‌ گسترش‌ يافته‌ است‌ و تاسطح‌ جامعه‌ امتداد مي‌يابد. نقطه‌ تمركز ديدگاه‌ دوم‌ مزارع‌ شخصي‌ وانفرادي‌ است‌.

اگر اين‌ انگيزه‌ها تعديل‌ گردند، انتخاب‌ دقيق‌ نوع‌ صحيح‌ انگيزه‌ها ومديريت‌ مناسب‌ آنها منجر به‌ حداقل‌ رساندن‌ ناكارآمدي‌ و سوء كاركردپروژه‌هاي‌ آبخيزداري‌ مي‌شود. يك‌ ضرب‌المثل‌ چيني‌ مي‌گويد: به‌ واسطه‌يك‌ بار گير كردن‌ لقمه‌ در گلو نبايد خوردن‌ را كنار گذاشت‌. سوبسيدهاي‌نقدي‌ تنها يك‌ نوع‌ از انواع‌ مشوق‌ها هستند كه‌ متاسفانه‌ در عمل‌ به‌درستي‌ از آنها استفاده‌ نمي‌شود. در حقيقت‌ انواع‌ مختلفي‌ از مشوق‌هاي‌مستقيم‌ و غيرمستقيم‌ وجود دارند. برخي‌ از اين‌ مشوق‌ها بسيار ارزان‌ ومناسب‌ هستند. براي‌ كاهش‌ بار مسووليت‌ دولت‌، مشوق‌ها بايد در مرحله‌شروع‌ عمليات‌ آبخيزداري‌ يا در مرحله‌ معرفي‌ نوع‌ جديدي‌ از زيرپروژه‌هااعطا شوند.

هنگامي‌ كه‌ كشاورزان‌ منافع‌ كار را بشناسند در احداث‌ و نگهداري‌آنها نيز مشاركت‌ خواهند كرد. از سوي‌ ديگر راه‌هاي‌ ابتكاري‌ براي‌ تامين‌منابع‌ جديد براي‌ اعطاي‌ تشويق‌ها بايد جستجو شود.

 

ة چه‌ نوع‌ عملياتي‌ بايد بيشتر مورد تاكيد قرار گيرد؟ مكانيكي‌ يابيولوژيكي‌؟

در بيشتر كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ حوزه‌هاي‌ آبخيز شيبدار به‌ شدت‌زير كشت‌ قرار داده‌ مي‌شوند. عمليات‌ كنترل‌ فرسايش‌ در اين‌ حوزه‌هامعمولا به‌ عنوان‌ يكي‌ از وظايف‌ اصلي‌ آبخيزداري‌ قلمداد مي‌شود. براي‌به‌ حداقل‌ رساندن‌ ميزان‌ فرسايش‌ و نيل‌ به‌ بهره‌برداري‌ پايدار، سازه‌هاي‌آبخيزداري‌ از قبيل‌: انواع‌ تراس‌ها، بانكت‌ها به‌ طور فزاينده‌ و موثري‌ دراين‌ مناطق‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ است‌. تراس‌ها و به‌ ويژه‌ تراس‌هاي‌پهن‌ بسيار گران‌ قيمت‌ هستند. در بسياري‌ از مناطق‌ اين‌ سازه‌هاي‌ بدون‌توجه‌ به‌ نيازهاي‌ واقعي‌ كشاورزان‌ و در نظر گرفتن‌ اصول‌ كشاورزي‌ مدرن‌از قبيل‌: امكان‌ حمل‌ و نقل‌، آبياري‌ و زهكشي‌ و انجام‌ مكانيزاسيون‌طراحي‌ و اجرا مي‌شوند كه‌ در نهايت‌ منجر به‌ بروز محدوديت‌هايي‌ دربهره‌برداري‌ از سيستم‌هاي‌ تراس‌بندي‌ مي‌شود.

در اين‌ شرايط تقاضا براي‌ انجام‌ عمليات‌ بيولوژيك‌ و يا ساير عمليات‌مكانيكي‌ كم‌هزينه‌تر افزايش‌ مي‌يابد. هر عمليات‌ ديگري‌ نيز به‌ شرطي‌موفق‌ خواهد بود كه‌ در محل‌ مناسب‌ و در شرايط مساعد اكولوژيكي‌ و آب‌و هوايي‌ به‌ درستي‌ اجرا شود.

سوال‌هاي‌ اساسي‌ و مهم‌ در ين‌ بخش‌ عبارتند:

1ـ آيا اين‌ اقدام‌هاي‌ بيولوژيكي‌، قابليت‌ جذب‌ رواناب‌ را در شرايط خاص‌آب‌ و هوايي‌ و شيب‌هاي‌ موجود دارند؟

2ـ آيا اين‌ اقدام‌ها با عمليات‌ مدرن‌ كشاورزي‌ همخواني‌ و تطابق‌ دارند؟

پاسخ‌ صادقانه‌ اين‌ پرسش‌ها به‌ طور مسلم‌ پنه‌پ است‌. پاسخ‌ منفي‌ به‌نخستين‌ پرسش‌ به‌ معناي‌ قابل‌ كنترل‌ نبودن‌ پديده‌ فرسايش‌ به‌ جهت‌وجود رواناب‌ است‌. پاسخ‌ منفي‌ به‌ پرسش‌ دوم‌ مويد موقتي‌ بودن‌ و اساسي‌نبودن‌ اقدام‌هاي‌ صورت‌ گرفته‌ است‌.

اقدام‌هاي‌ مكانيكي‌ در حفاظت‌ از شيب‌هاي‌ تند (بيش‌ از 30 درجه‌)و كنترل‌ فرسايش‌ اين‌ اراضي‌ بسيار موثر مي‌باشند. (فائو 1977، هادسون‌1981 و وو 1986).

انواع‌ مختلفي‌ از عمليات‌ مكانيكي‌ همانند: انواع‌ بانكت‌ها و تراس‌ها وپشته‌هاي‌ خاكي‌ در اراضي‌ شيبدار مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرند. كاركردعمده‌ اين‌ سازه‌ها در جهت‌ ايمني‌ زهكشي‌ رواناب‌ اضافي‌، تسهيل‌عمليات‌ كشاورزي‌ مدرن‌ و فراهم‌ آوردن‌ شرايط مناسب‌ كشت‌ و زرع‌است‌. نكته‌اي‌ كه‌ بايد به‌ آن‌ توجه‌ داشت‌ اين‌ است‌ كه‌ لزومٹ عمليات‌سازه‌اي‌ گران‌تر از عمليات‌ بيولوژيك‌ نيست‌.

مطالعاتي‌ كه‌ در امريكا در خصوص‌ توجيه‌ اقتصادي‌ عمليات‌آبخيزداري‌ صورت‌ گرفته‌ است‌، نشان‌ مي‌دهد كه‌ تراس‌بندي‌ نسبت‌ به‌ساير عمليات‌ در درازمدت‌ بسيار اقتصادي‌تر است‌، (بارباريكا 1987) هرچند سازه‌هايي‌ از قبيل‌ پشته‌ها يا كانال‌هاي‌ خاكي‌ كه‌ روي‌ دامنه‌هااحداث‌ مي‌شوند و قادر به‌ كاهش‌ فرسايش‌ تا ميزان‌ 80 درصد هستند،فقط يك‌ پنجم‌ تراس‌بندي‌ قيمت‌ دارند. (شنگ‌ و مايكلسون‌ 1973، ليائو1976 و شنگ‌ 1990).

يك‌ گرايش‌ عمومي‌ در ميان‌ مهندسان‌ به‌ منظور استفاده‌ بيشتر ازسازه‌ها وجود دارد، در حالي‌ كه‌ متخصصان‌ زراعت‌ و جنگل‌داران‌ به‌عمليات‌ بيولوژيك‌ رغبت‌ بيشتري‌ نشان‌ مي‌دهند.

راهكار صحيح‌ و درست‌، يكنواخت‌سازي‌ يا انتخاب‌ نوع‌ خاصي‌ از كاراصلاح‌ اراضي‌ نيست‌. مديريت‌ حوزه‌ آبخيز بايد در پي‌ انجام‌ يك‌ سري‌عمليات‌ موثر كه‌ ممكن‌ است‌ شامل‌ هر دو گروه‌ مكانيكي‌ و بيولوژيك‌باشد، برآيد. اين‌ كشاورزان‌ و اهالي‌ حوزه‌ آبخيز هستند كه‌ با توجه‌ به‌ نوع‌كشت‌ خود، منابع‌، گرايش‌ها و شرايط زمين‌ بايد نوع‌ كار را انتخاب‌ و اجراكنند. پافشاري‌ روي‌ هر يك‌ از انواع‌ عمليات‌ فقط به‌ صرف‌ مسايل‌اقتصادي‌ (كم‌هزينه‌ بودن‌) و بدون‌ توجه‌ به‌ ميزان‌ تاثير و پايداري‌ عمليات‌،اقدامي‌ عاقلانه‌ نمي‌باشد.

 

ة برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ بايد بر روي‌ پيشگري‌ تكيه‌ كند يا درمان‌؟

همانند مسايل‌ بهداشتي‌ اين‌ يك‌ اعتقاد عمومي‌ است‌ كه‌ پيشگيري‌بهتر از درمان‌ است‌. همان‌ طور كه‌ پيشتر گفته‌ شد، حوزه‌هاي‌ آبخيز دركشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ با انبوه‌ جمعيت‌ روبه‌رو هستند. در دهه‌هاي‌اخير روش‌هاي‌ نامناسب‌ كشت‌ و كاربري‌ نامناسب‌، اراضي‌ حوزه‌هاي‌آبخيز را با تخريب‌ روبه‌رو كرده‌ است‌ و بسياري‌ از اين‌ حوزه‌ها با مسايل‌حاد فرسايش‌ سطحي‌، شياري‌، خندقي‌ و زمين‌ لغزش‌ روبه‌رو گشته‌اند.

كشاورزان‌ به‌ منظور احياي‌ اراضي‌، افزايش‌ بهره‌وري‌ و كاستن‌ از روندفرسايش‌، اغلب‌ خاك‌هاي‌ زيرسطحي‌ را زير كشت‌ قرار مي‌دهند. اين‌روش‌ گرچه‌ بسيار گران‌، اما در مواردي‌ معقول‌ و ضروري‌ است‌.

بلاياي‌ طبيعي‌ در اكثر حوزه‌هاي‌ آبخيز در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌امري‌ عادي‌ و معمول‌ مي‌باشد. رگبارها و بارش‌هاي‌ سيل‌آسا موجب‌خسارات‌ فراوان‌ به‌ جاده‌ها، مسير رودخانه‌ها، دامنه‌هاي‌ شيبدار و دره‌هامي‌شود و لذا عمليات‌ احيا و درمان‌ در اين‌ حوزه‌ها با هزينه‌هاي‌ بالا موردنياز خواهد بود. هر چند عمليات‌ پيشگيري‌ از قبيل‌: اسكله‌ريزي‌، احداث‌سيل‌بند و يا احداث‌ سدهاي‌ مخزني‌ نيز بسيار گران‌ قيمت‌ است‌. عبارت‌كلي‌; پيشگيري‌، بهتر و اقتصادي‌تر از درمان‌ است‌; يك‌ عبارت‌ مبهم‌ است‌كه‌ در بسياري‌ از شرايط متقاعد كننده‌ نيست‌. استراتژي‌ بهينه‌ شامل‌طبقه‌بندي‌ حوزه‌هاي‌ آبخيز بر اساس‌ نيازهاي‌ درماني‌ آنها مي‌باشد.حوزه‌هاي‌ رو به‌ افول‌ و تخريب‌ شده‌ نياز به‌ درمان‌ دارند در حالي‌ كه‌حوزه‌هاي‌ آبخيز با اندكي‌ تخريب‌ نياز به‌ پيشگيري‌ و مراقبت‌ دارند.

در يك‌ حوزه‌ آبخيز مستقل‌ قابليت‌ اراضي‌ بايد طبقه‌بندي‌ شود و براساس‌ آن‌ كشاورزان‌ به‌ انجام‌ امور كشت‌ متراكم‌ و انبوه‌ در پارسل‌هايي‌ باشرايط بهتر و همراه‌ با اقدام‌هاي‌ حفاظتي‌ تشويق‌ گردند و اراضي‌ شيبدارفرسايش‌ يافته‌ را به‌ استفاده‌هاي‌ ديگر همراه‌ با اقدام‌هاي‌ پيشگيرانه‌اختصاص‌ دهند. به‌همين‌ شكل‌ تمامي‌ اراضي‌ شيبدار حوزه‌، اولويت‌بندي‌مي‌شوند. بهترين‌ اقدام‌ پيشگيرانه‌، استفاده‌ از اراضي‌ با توجه‌ به‌ قابليت‌آنها است‌. متاسفانه‌ در كشورهاي‌ در حال‌ رشد طبقه‌بندي‌ قابليت‌ اراضي‌به‌ اين‌ شكل‌ صورت‌ نمي‌گيرد. در برخي‌ از كشورها شاخص‌هاي‌غيراجرايي‌ كه‌ ناشي‌ از سوء برداشت‌ از كاربري‌ اراضي‌ است‌، بكار گرفته‌مي‌شود.

 

ة آيا برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ بايد در سطح‌ مزرعه‌ انجام‌ گيرد يا درسطح‌ حوزه‌؟

مديريت‌ حوزه‌ آبخيز نيازمند به‌ يك‌ ديد كلي‌ و برنامه‌ريزي‌ براي‌حوزه‌ آبخيز به‌ عنوان‌ يك‌ راهكار طبيعي‌ و وظيفه‌ اساسي‌ است‌. هر چندكه‌ اعتراض‌هايي‌ نسبت‌ به‌ اين‌ راهكار نيز وجود دارد. يك‌ گرايش‌ اين‌ طورعنوان‌ مي‌كند كه‌ برنامه‌ريزي‌ بر اساس‌ مزرعه‌ و عرصه‌ بر برنامه‌ريزي‌ براساس‌ حوزه‌ ارجحيت‌ دارد. (داگلاس‌ 1992) دلايل‌ اصلي‌ اين‌ اعتراض‌هاعبارتند از:

ـ حوزه‌ آبخيز يك‌ حوزه‌ غيرطبيعي‌تر از مزرعه‌ شخصي‌ براي‌ مشاركت‌كشاورزان‌ است‌.

ـ يك‌ برنامه‌ حفاظتي‌ نيازمند كار جمعي‌ كشاورزان‌ است‌ كه‌ فراتر ازمسووليت‌ها و فعاليت‌هاي‌ داخل‌ مزرعه‌ است‌. نكته‌اي‌ كه‌ در اين‌ مطالب‌وجود دارد اين‌ است‌ كه‌ ضرورت‌ و مزاياي‌ طرح‌ حوزه‌ آبخيز نمي‌تواندمورد انكار قرار گيرد. حوزه‌ آبخيز يك‌ واحد جغرافيايي‌ و هيدرولوژيك‌است‌ كه‌ ممكن‌ است‌ مرزهاي‌ آن‌ بر مرزهاي‌ مزرعه‌ يا مرزهاي‌ واحدهاي‌اجرايي‌ منطبق‌ نباشد. اين‌ نكته‌ نيز حايز اهميت‌ است‌ كه‌ حوزه‌ آبخيز يك‌واحد كاري‌ در يك‌ سيستم‌ مديريت‌ جامع‌ است‌ كه‌ ارتباط ميان‌ بالا وپايين‌ دست‌ را برقرار مي‌سازد.

در راستاي‌ محافظت‌ كامل‌ حوزه‌ تمام‌ قطعات‌ زمين‌هاي‌ زراعي‌،جنگلي‌، مرتعي‌ و غيره‌ بايد مورد ملاحظه‌ قرار گيرند. علاوه‌ بر اين‌كاربري‌ها رودخانه‌ها، جاده‌ها و نواحي‌ مسكوني‌ نيز در طرح‌ها وبرنامه‌هاي‌ ارايه‌ شده‌ بايد مد نظر قرار گيرند و برنامه‌هاي‌ حفاظتي‌ درمورد آنها اجرا شود.

مسووليت‌ اجراي‌ برنامه‌هاي‌ حفاظت‌ خاك‌ در سطح‌ مزرعه‌ به‌ عهده‌زارعان‌ و در سطح‌ حوزه‌ به‌ عهده‌ دولت‌ يا ساير مجامع‌ عمومي‌ است‌. البته‌دولت‌ مي‌تواند زارعان‌ و كشاورزان‌ محلي‌ را به‌ كار گمارده‌ و حقوق‌ آنها راپرداخت‌ نمايد، اما مجددٹ بايد بر اين‌ نكته‌ تاكيد داشت‌ كه‌ اين‌ قبيل‌ اموراز وظايف‌ كشاورزان‌ نمي‌باشد.

مرحله‌ نخست‌ طرح‌ شامل‌: تهيه‌ ليست‌ منابع‌ موجود، تعريف‌ مساله‌،چگونگي‌ و استراتژي‌ مديريت‌، بودجه‌ و ساير مسايل‌ است‌. اين‌ امور دريك‌ دوره‌ كوتاه‌ مدت‌ مي‌تواند انجام‌ گيرد. پس‌ از انجام‌ مرحله‌ نخست‌نوبت‌ به‌ تهيه‌ يك‌ برنامه‌ اجرايي‌ با جزييات‌ بيشتر براي‌ هر نوع‌ كاربري‌مي‌رسد. به‌ علت‌ تعدد مزارع‌ كوچك‌ در سطح‌ حوزه‌ آبخيز به‌ ويژه‌ دركشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌، اين‌ مساله‌ باعث‌ اتلاف‌ وقت‌ زيادي‌ در مرحله‌برنامه‌ريزي‌ مزارع‌ مي‌شود. بنابراين‌ مديريت‌ و محافظت‌ از حوزه‌هاي‌آبخيز شامل‌: برنامه‌ريزي‌ براي‌ حوزه‌ هم‌ در سطح‌ حوزه‌ و هم‌ در سطح‌مزرعه‌ است‌ و توجه‌ به‌ يكي‌ و بي‌توجه‌ به‌ ديگري‌ يك‌ روند نامعقول‌ و ناقص‌خواهد بود.

 

ة مديريت‌ جامع‌ تا كجا بايد ادامه‌ يابد؟

مديريت‌ جامع‌ حوزه‌ آبخيز يك‌ مفهوم‌ جديد است‌ كه‌ در اوايل‌ دهه‌1970 ابداع‌ شد. هدف‌ اصلي‌ اين‌ نوع‌ مديريت‌، توسعه‌ و پايش‌ منابع‌طبيعي‌ در سطح‌ حوزه‌ آبخيز با تاكيد بر منابع‌ انساني‌ و زيست‌محيطي‌است‌. (فائو 1976، ايرن‌ 1977).

در بسياري‌ از اين‌ نوع‌ برنامه‌ها عناصري‌ از بحث‌ توسعه‌ روستايي‌همانند: ساخت‌ و اصلاح‌ جاده‌ها، بازاريابي‌، ساخت‌ مسكن‌ روستايي‌،ساخت‌ مدارس‌ و مراكز بهداشتي‌ مطرح‌ است‌. در اكثر كشورهاي‌ در حال‌توسعه‌ اين‌ قبيل‌ اقدام‌ها به‌ شدت‌ مورد نياز آبخيزنشينان‌ و مورد حمايت‌آنان‌ است‌. اما اجراي‌ برنامه‌ مديريت‌ جامع‌ با مشكلاتي‌ روبه‌رو مي‌باشد.مشكل‌ اساسي‌ و نخستين‌، نبود نهادهاي‌ مناسب‌ جهت‌ اين‌ اقدام‌ است‌.حتي‌ اگر يك‌ موسسه‌اي‌ اعتبارات‌ لازم‌ را براي‌ اجراي‌ برنامه‌هاي‌ مديريت‌جامع‌ در اختيار داشته‌ و علاقه‌مند به‌ مديريت‌ برنامه‌هاي‌ توسعه‌روستايي‌ نيز باشد با مشكل‌ نبود كارشناسان‌ خبره‌ و متخصص‌ در اين‌زمينه‌ها روبرو خواهند شد. در صورت‌ تامين‌ كارشناسان‌ مجرب‌، مشكل‌بعدي‌ اين‌ است‌ كه‌ چطور بين‌ ساير بخش‌ها بايد هماهنگي‌ ايجاد شود ووظيفه‌ هر بخش‌ در داخل‌ حوزه‌ چه‌ مي‌باشد. مديريت‌ جامع‌ تا حدي‌پيش‌ مي‌رود كه‌ با مسووليت‌ها و وظايف‌ دولت‌ها (فرمانداران‌ يا دولت‌هاي‌محلي‌) تداخل‌ پيدا مي‌كند. حتي‌ اگر اين‌ مساله‌ نيز مشكل‌ساز نباشد،بحث‌ ايجاد هماهنگي‌ بين‌ ساير بخش‌ها براي‌ انجام‌ فعاليت‌هاي‌ هماهنگ‌داخلي‌ حوزه‌، امري‌ بسيار سخت‌ و بغرنج‌ است‌.

مساله‌ بعدي‌ در مديريت‌ جامع‌ آبخيزداري‌، اعتبارات‌ و نگهداري‌پروژه‌ها است‌. با توجه‌ به‌ محدوديت‌ منابع‌ مالي‌ و اعتباري‌، اكثر پروژه‌هاي‌جامع‌ با كمبود اعتبارات‌ براي‌ انجام‌ كامل‌ آنها روبه‌رو مي‌گردند. اگر بخشي‌از اعتبار عمليات‌ آبخيزداري‌ به‌ سمت‌ مساله‌ توسعه‌ روستايي‌ سوق‌ پيداكند، در عمل‌ بخشي‌ از برنامه‌هاي‌ مديريت‌ جامع‌ معطل‌ مي‌ماند يا به‌ طورناقص‌ اجرا مي‌شود.

اين‌ روند موجب‌ باز ماندن‌ مديران‌ آبخيزداري‌ از اجراي‌ برنامه‌هاي‌مديريت‌ جامع‌ مي‌شود. در مديريت‌ سنتي‌ آبخيزداري‌ اين‌ امري‌ خارج‌ ازحيطه‌ مسووليت‌ها شمرده‌ مي‌شد كه‌ اعتباري‌ جهت‌ ترميم‌ جاده‌ها،ساختمان‌ها و ساير تاسيساتي‌ كه‌ در نواحي‌ روستايي‌ بر اثر بروز بلاياي‌طبيعي‌ (سيل‌، فرسايش‌، رانش‌ زمين‌) خسارت‌ ديده‌اند در نظر گرفته‌شود، اما امروزه‌ با توجه‌ به‌ بحث‌ اعمال‌ مديريت‌ جامع‌ اين‌ كارها جزءمسووليت‌هاي‌ آبخيزداري‌ شمرده‌ مي‌شود.

مشكل‌ سومي‌ كه‌ مديريت‌ جامع‌ با آن‌ روبه‌رو است‌، تضاد ميان‌ علايق‌و نيازهاي‌ اهالي‌ بالا و پايين‌ دست‌ است‌ كه‌ هر دو در امر مديريت‌ جامع‌ذي‌نفع‌ و دخيل‌ هستند. در حالي‌ كه‌ اهالي‌ پايين‌دست‌ از نظر واقع‌ شدن‌در نقاط انتهايي‌ حوزه‌ نيازمند و علاقه‌مند به‌ برنامه‌هاي‌ مراقبتي‌ وحفاظتي‌ بيشتري‌ هستند. اهالي‌ بالادست‌ از نظر كمترتوسعه‌ يافتگي‌بيشتر به‌ مباحث‌ توسعه‌ روستايي‌ علاقه‌ و رغبت‌ نشان‌ مي‌دهند. چگونگي‌ايجاد تعادل‌ ميان‌ اين‌ دو گرايش‌ با توجه‌ به‌ محدوديت‌ منابع‌ يك‌ چالش‌جدي‌ براي‌ برنامه‌ريزان‌ است‌. بر اين‌ اساس‌ مديران‌ و برنامه‌ريزان‌حوزه‌هاي‌ آبخيز مجبور به‌ محدود كردن‌ دامنه‌ فعاليت‌هاي‌ مديريت‌ جامع‌خواهند بود. اما همگان‌ بر اين‌ نكته‌ اتفاق‌ نظر دارند كه‌ اولويت‌ برنامه‌هاي‌مديريت‌ جامع‌ بايد به‌ زيرساخت‌هاي‌ مرتبط با توسعه‌ كشاورزي‌ مانند:توسعه‌ منابع‌ آب‌، استحصال‌ آب‌، سيستم‌هاي‌ كوچك‌ آبياري‌، بازاريابي‌،سيستم‌هاي‌ ذخيره‌سازي‌ محصولات‌، كاشت‌ درختان‌ هيزمي‌، احداث‌خانه‌هاي‌ كشاورزي‌ و توسعه‌ كشاورزي‌ صنعتي‌ اختصاص‌ يابد. اين‌فعاليت‌ها در نهايت‌ مي‌تواند منجر به‌ افزايش‌ درآمد جوامع‌ روستايي‌ وتحريك‌ و ترغيب‌ كشاورزان‌ به‌ مشاركت‌ در برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ شوند.

بر اساس‌ وجود منابع‌ مالي‌، بخش‌هاي‌ توسعه‌اي‌ برنامه‌هاي‌آبخيزداري‌ بايد مورد توجه‌ قرار گيرد و اعتبار ويژه‌اي‌ به‌ آن‌ تخصيص‌ يابدو اعتبار خاصي‌ نيز بايد به‌ بحث‌هاي‌ ترويجي‌ و نيز بحث‌ حفاظت‌ در نظرگرفته‌ شود.

 

نتيجه‌گيري‌:

مديريت‌ حوزه‌هاي‌ آبخيز در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ و كشورهاي‌توسعه‌ يافته‌ به‌ لحاظ تفاوت‌ شرايط اقتصادي‌ و اجتماعي‌ آنها بسيارمتفاوت‌ از يكديگر هستند. در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ از حيث‌ جديدبودن‌ برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌، مفاهيم‌ آن‌ نيز در حال‌ توسعه‌ و گسترش‌است‌. به‌ دليل‌ طبيعت‌ برنامه‌هاي‌ مديريت‌ آبخيزها كه‌ با بسياري‌ ازبخش‌هاي‌ مختلف‌ در حال‌ تععامل‌ مي‌باشد، موارد مورد بحث‌ بسياري‌ دربرنامه‌ريزي‌ و اجراي‌ پروژه‌هاي‌ آبخيزداري‌ وجود دارد. در اين‌ نوشتارشش‌ مورد مهم‌ و اساسي‌ با هدف‌ ارايه‌ روشنگري‌هايي‌ مورد بحث‌ قرارگرفته‌ است‌ كه‌ اميد است‌ به‌ ترويج‌ و تشويق‌ مباحث‌ و مطالعات‌ بيشتر درزمينه‌ برنامه‌هاي‌ آبخيزداري‌ و منافع‌ آن‌ در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌كمك‌ نمايد

+ نوشته شده در  یکشنبه 4 تیر1385ساعت 7 PM  توسط محمد ملکشاهی | 

سد كرخه

2,063 KB

فيلم 4

1,981 KB

فيلم 3 

1,999 KB

فيلم 2 

4,400 KB

فيلم 1 

2.459 KB

  فيلم 8

4.751 KB

فيلم 7  

3.689 KB

فيلم 6  

6,803 KB

فيلم 5

  •  

سد کارون

2,506 KB

 فيلم 5

4,704 KB

 فيلم 4

4,108 KB

  فيلم 3

1,769 KB

 فيلم 2 

2,522 KB

فيلم 1 

4,054 KB

 فيلم 10 

6,410 KB

 فيلم 9 

5,047 KB

فيلم 8

3,510 KB

 فيلم 7

6,226 KB

  فيلم 6 

 

 

3,521 KB

 فيلم 14

3,140 KB

 فيلم 13

2,294 KB

 فيلم 12

4,078 KB

 فيلم 11 

  •  

در چین

3gorges

سد

6,304 KB

 فيلم 3 

4,226 KB

 فيلم2 

4,814 KB

فيلم 1 

  •  

 

نوسازی و ساخت تونل

3,746

 فيلم 4

3,664

  فيلم 3

5,344

 فيلم 2 

5,028

فيلم 1 

2,801

فيلم 8

3,830

 فيلم 7

4,503

  فيلم 6 

5,877

 فيلم 5

+ نوشته شده در  دوشنبه 14 فروردین1385ساعت 10 PM  توسط محمد ملکشاهی | 
                                                                                                           

زاب كوچك ازحدحوزه آبريز درياچه اروميه تا حدشمالي حوزه آبريز سيروان

211

زاينده رود از پل مارنان تا خروجي دشت لنجانات(سد نكوآباد)

4215

زاينده رود از چم كهريز تا محل سد زاينده رود

4217

زاينده رود از چم كهريز تا محل سد زاينده رود

4217

زاينده رود از سد نكوآباد تا ورودي به دشت لنجانات(چم كهريز)

4216

زاينده رود از سد نكوآباد تا ورودي به دشت لنجانات(چم كهريز)

4216

زاينده رود از سرچشمه تا پايين دست تلاقي شاخه قلعه شاهرخ

4219

زاينده رود از سرچشمه تا پايين دست تلاقي شاخه قلعه شاهرخ

4219

زاينده رود از محل پل مارنان تا محل سد نكوآباد به استثناء حوزه آبريز رودخانه هاي دشت كرون و مهيار شمالي

42151

زاينده رود از محل پل مارنان تا محل سد نكوآباد به استثناء حوزه آبريز رودخانه هاي دشت كرون و مهيار شمالي

42151

زاينده رود از محل سد آبشار تا ورود به دشت اصفهان(پل مارنان)

4214

زاينده رود از مصب تا پايين دست تلاقي مسيلهاي شنال اصفهان (روستاهاي سيان واژيه)

4211

زاينده رود از مصب تا پايين دست تلاقي مسيلهاي شنال اصفهان (روستاهاي سيان واژيه)

4211

زايندهرود از محل روستاهاي سيان واژيه تا محل سد آبشار


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 12 فروردین1385ساعت 12 PM  توسط محمد ملکشاهی | 

مقالات علمي تخصصي در پايه هاي كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري

                                         ناصر فخاری

ساخت نرم افزاری جهت طراحي اوليه سدهاي خاکي  

       

       

 ملزومات طراحي اسكله شناور و ارائه طرحي نوين در ساخت اسكله و پل هاي شناور                                 ناصر فخاری

       

  نعمت حسنی

                                   pdf

    مطالعه‌اي در تربيت نيروي انساني در فرايند توسعه

       

       

 دکتر خرقانی - دکتر حاج ستوده - مهندس رنجبر           Effect of grouting on behavior of foundation on arch dams    

       

 روش اجراي شمع هاي درجا                                                                                        (zip)       مرتضي آمري نيا

 سد انحرافي خاكي با هسته بتني                                                                                (zip)      مرتضي آمري نيا

 سد خاكي با هسته رسي                                                                                          (zip)       مرتضي آمري نيا

 طراحي و آناليز با نرم افزار Etabs در ساختمانهاي بتني با قاب خمشي                                 (zip)      مرتضي آمري نيا

 محافظت بتن هاي مقاومت بالا با استفاده از دانه هاي سبك                                              (zip)      مرتضي آمري نيا

 تخمين مساحت ديوارهاي برشي مورد نياز در ساختمانهاي بتني                                        (zip)      مرتضي آمري نيا

 

 

+ نوشته شده در  شنبه 12 فروردین1385ساعت 11 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

علم آبخيز داري در اوايل قرن بيستم و عمدتا به دلايل زير پا به عرصه نهاد:

1-كسب دانش و آگاهي بيشتر در مورد چرخه هيدرولوژي و عملكرد آن.

2-افزايش جمعيت و فشار بر منابع طبيعي و اراضي و منابع آب.

3-افزايش بيش از حد مصرف آب و لزوم تامين منابع آبي بيشتر.

4-بروز مشكلات جديد و پيچيده تري همچون آلودگي منابع آب، وقوع سيلاب،افت منابع آب زيرزميني و ... .

براي آشنايي بيشتر با اين علم نخست به تعريف آبخيز و آبخيزداري مي پردازيم.

آبخيز عبارت است از منطقه اي توپوگرافي كه توسط يك سيستم رودخانه زهكشي مي شود. به عبارت ديگر آبخيز پهنه اي از زمين سراشيب است كه تمام رواناب ناشي از بارش بر روي آن را ، يك رودخانه ، درياچه و يا يك آب انباشت دريافت مي كند.

آبخيزداري: عبارت است از برنامه ريزي و مديريت آبخيز جهت جلوگيري از به هم خوردن وضعيت منابع آبخيز و حفظ آن با اجراي طرح هاي مختلف در آبخيز. اين برنامه ريزي مي بايد در جهت بهره برداري هماهنگ، يكپارچه و قانونمند صورت گيرد به طوري كه به سرمايه اصلي آبخيز يعني آب ، خاك و پوشش گياهي آسيبي نرسد.

فرسايش خاك يكي از مسايل اساسي در كشورهاي در حال توسعه و اغلب كشور هاست. عوامل فرسايش به طور طبيعي در حال تخريب لايه سطحي خاك است و در صورت تشديد فرسايش به علل مختلف، ميزان آن بسيار زياد و خسارت بار خواهد بود. يكي از اهداف اصلي آبخيزداري ،كنترل فرسايش و جلوگيري از آن است. آبخيزداري نقش قاطعي در حفظ و نگهداري و بهره وري صحيح از جنگل ها و مراتع ،تامين آب سد ها،كاهش رسوبات،كاهش خسارات ناشي از سيل و ... دارد.

اثرات نامطلوب ناشي از عدم اجراي طرح هاي آبخيز داري شامل پر شدن مخازن سد ها از رسوب،وقوع سيل و ايجاد خسارات سنگين، كاهش منابع آب آبخوان ها و افت سطح آب هاي زيرزميني، كاهش توان بالقوه توليدي زمين هاي زراعي و تخريب پوشش گياهي و از بين رفتن جنگلها و مراتع است.

مراحل مختلف و كلي مطالعات در حوضه هاي آبخيز:

مرحله اول ،بررسي وضع موجود كه شامل مراحل زير است:

بررسي موقعيت و حدود حوضه آبخيز ،خصوصيات فيزيكي و توپوگرافيك حوضه. زمين شناسي،خاك شناسي ، اقليم شناسي و پوشش گياهي حوضه، بررسي ويژگي هاي اقتصادي-اجتماعي و نيز مطالعه فرسايش خاك حوضه.

مرحله دوم، تحليل و جمع بندي اطلاعات به دست آمده از بررسي هاي مرحله اول

مرحله سوم، شامل برنامه ريزي و پيشنهادات كه خود شامل ارائه روش هايي جهت كنترل فرسايش و نيز روش هايي جهت تقويت و اصلاح پوشش گياهي است.

عمليات اصلاحي در حوضه هاي آبخيز:

اين عمليات هنگامي صورت مي پذيرد كه حوضه اي دچار تخريب يا فرسايش شود و به طور كلي شامل سه گروه عمليات مكانيكي،بيولوژيك و ويژه است

- عمليات مكانيكي شامل اصلاح شيب آبراهه ها از طريق احداث بند ها و سد ها ،ايجاد كنتور فارو جهت نفوذ دادن آب به داخل خاك ، تراس بندي و بانكت سازي، ديواره سازي براي حفاظت كناره هاي بستر رودخانه و ... مي باشد.

- عمليات بيولوژيكي شامل كاشت گونه هاي گياهي مناسب،كشت نواري،كودپاشي در خاك هاي فقير و ... است.

- عمليات ويژه نيز شامل اعمال مديريت هاي صحيح در مراتع،رعايت تعادل دام و مرتع،احداث جاده هاي مالرو در مراتع ، احداث آبشخور و ... است.

روش هاي مبارزه با فرسايش آبي:

روش هاي مبارزه با فرسايش آبي به دو دسته روشهاي غير مستقيم و مستقيم تقسيم مي گردد.

روش هاي غير مستقيم:اين روش ها روش هاي پيشگيري كننده هستند و قبل از مشاهده علائم فرسايش اجرا مي شوند. اين روش ها بسيار ارزان تر و ساده تر از روشهاي مستقيم هستند.

روشهاي غير مستقيم عبارتند از:

1-استفاده از زمين ها بر حسب استعدادشان

2-شخم زدن صحيح

3-استقرار پوشش گياهي مناسب

4-دادن كود و افزايش مواد آلي

5-تناوب زراعي

6-باقي گذاشتن بقاياي محصول در زمين يا مالچ پاشي

و ...

روشهاي مستقيم:

اين روش ها هنگامي آغاز مي شوند كه علائم فرسايش به چشم بخورند و روش هاي پيشگيري كننده مثمر ثمر نباشند. روش هاي مبارزه مستقيم مبتني بر اصول تضعيف و يا حذف عوامل مساعد فرسايش است.

روشهاي مستقيم عبارتند از:

1-احداث نهر هاي انتقال آب

2-احداث آبراهه هاي زيرزميني

3-تراس بندي زمين

4-بانكت بندي

5-احداث اپي يا آبشكن در كناره رودخانه ها

6-ايجاد كنتور فارو

و ...

در پايان خاطر نشان مي گردد كه اجراي صحيح طرح هاي آبخيز داري و به انجام رسيدن طرح هاي كنترل و مهار فرسايش آبي و بادي نقش بسزايي در جلوگيري از هدر رفت آب و نيز حفاظت خاك و حراست از منابع طبيعي خدادادي دارد . اجرا و بهره برداري از اين طرح ها نيازمند تلاش و پيگيري كارشناسان و نيز اراده و پشتيباني مسئولان امر است.

+ نوشته شده در  سه شنبه 8 فروردین1385ساعت 11 PM  توسط محمد ملکشاهی | 

1ـ مقدمه :

            رشد سريع جمعيت در جهان از جمله در كشورهاي در حال توسعه از ديدگاه منابع‌طبيعي و كشاورزي فاجعه‌آفرين است .سالانه هزاران هكتار از بهترين اراضي زراعي به عرصه‌هاي شهري تبديل مي‌گردد و نيز هزاران هكتار اراضي مرتعي به اميد برداشت در معرض تخريب قرار مي‌گيرد .

دو عامل آب و خاك بعنوان منابع‌طبيعي اصلي در عرصه‌هاي آبخيز كشور ما دائماً در حال نقصان و از بين رفتن مي‌باشد . بدليل اهميت اين دو نعمت خدادادي است كه بويژه در چند ساله اخير توجه كارشناسان و دولتمردان به اين امر معطوف شده است .

جايگاه آبخيزداري بعنوان يك اهرم مديريتي هنوز آنچنان كه بايد در بين برخي مسئولين و مردم بطور كامل شناخته نشده است . لذا شايسته است كه ارتباط و نقش آبخيزداري را بعنوان يكي از علوم جديد در راستاي توسعه پايدار بررسي نمائيم كه در اين نوشتار به آن پرداخته مي‌شود .

2ـ آب و خاك ، بستر حيات :

            از زمان پيدايش بشر بر روي كره خاكي نخستين تمدنها در كناره رودخانه و مناطق داراي اب بوجود آمد . سپس با گذشت زمان بشر اموخت كه ابزارهائي براي رفع نيازمندي خود بسازد و براي برطرف نمودن نيازهاي غذائي خود روي به كشاورزي و سپس دامپروري آورد .

همزامان با آن و با گذشت قرن‌ها ، آدمي‌زاد زاد و ولد كرد و در طي سالها ، شهرها بوجود آمد . اين امر خود تداخل‌ها و مغايرتها را پيش آورد . انسان براي بدست آوردن غذاي بيشتر ، فشار شديدي را بر اراضي وارد اورد و اين امر خود باعث گرديد در بسياري از مناطق كه شرائط طبيعي و اقليمي شكننده وجود دارد فرسايش خاك آغاز گردد . بعبارت ديگر دو عامل شرائط طبيعي و انساني باعث بوجود امدن و تشديد فرسايش خاك گرديده كه تا امروز همچنان ادامه دارد .


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه 4 فروردین1385ساعت 1 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

مهندس‌ رضا روشني‌

           

 

مفهوم‌ آبخيزداري‌ ابتدا با بحث‌ كنترل‌ تند آب‌ها در كشورهاي‌ اروپايي‌ ابداع‌ و آغاز شد. اين‌ امر به‌ طور عمده‌

  شامل‌:عمليات‌ كنترل‌ سيل‌ و كنترل‌ واريزه‌ها در رودخانه‌ها و حوزه‌هاي‌ آبخيزمناطق‌ كوهستاني‌ مي‌شود. در ابتداي‌ قرن‌ گذشته‌ و همزمان‌ با آغاز دوره‌جديدي‌ از مفهوم‌ و نوع‌ عمليات‌ آبخيزداري‌ در كشورهاي‌ امريكاي‌شمالي‌ به‌ مرور توجه‌ و تاكيد بيشتري‌ به‌ مديريت‌ اراضي‌ بالادست‌ و نيز به‌منافع‌ ناشي‌ از آب‌ و مسايلي‌ چون‌ توليد آب‌، كيفيت‌ آب‌ و پيشگيري‌ ازسيلاب‌ معطوف‌ گرديد.

از هنگامي‌ كه‌ بحث‌ مديريت‌ آبخيزها به‌ كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌ نيزگسترش‌ يافت‌ با توجه‌ به‌ شرايط ويژه‌ اين‌ كشورها، توجه‌ و گرايش‌بيشتري‌ به‌ سوي‌ مديريت‌ اراضي‌ شامل‌: كنترل‌ فرسايش‌، كنترل‌ رسوب‌ وكنترل‌ سيل‌ پديد آمد.

در دهه‌هاي‌ اخير توجه‌ به‌ مسايل‌ زيست‌محيطي‌ و زيستگاه‌هاي‌طبيعي‌ در اولويت‌ برنامه‌هاي‌ مديريت‌ آبخيزها قرار گرفته‌ است‌. متعاقب‌اين‌ مفاهيم‌ و گرايش‌ها مفهوم‌ جديدي‌ به‌ نام‌; مديريت‌ جامع‌ حوزه‌هاي‌آبخيز ابداع‌ شد.

همزمان‌ با گسترش‌ و تعميم‌ مباحث‌ مديريت‌ آبخيزها به‌ كشورهاي‌مختلف‌ جهان‌، سياستگزاران‌ و برنامه‌ريزان‌ در كشورهاي‌ در حال‌ توسعه‌احساس‌ نوعي‌ سردرگمي‌ و ناهماهنگي‌ در قبال‌ پتانسيل‌ها و اهداف‌برنامه‌هاي‌ مديريت‌ آبخيزها، حفاظت‌ خاك‌ و توسعه‌ روستايي‌ كردند. اين‌سردرگمي‌ و ناهماهنگي‌ باعث‌ اجراي‌ برنامه‌هاي‌ غلط و ناهماهنگ‌ و درنهايت‌ اتلاف‌ منابع‌ شد. گردهمايي‌ها و كنفرانس‌هاي‌ بين‌المللي‌ متعددي‌در دهه‌هاي‌ اخير در خصوص‌ مديريت‌ آبخيزها و برنامه‌هاي‌ آن‌ تشكيل‌گرديد تا اين‌ ناهماهنگي‌ها و سردرگمي‌ها را مرتفع‌ سازد، اما اغلب‌ اين‌مباحث‌ به‌ نتيجه‌ مشخص‌ و روشني‌ دست‌ نيافتند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه 4 فروردین1385ساعت 1 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

بررسی بیلان دشت ایذه و نقش تکتونیک در ارتباط هیدرولیکی آبخوانهای بین حوضه ای

 

محمود تولائی نژاد

کاظم رنگزن، عباس چرچی، محمدرضا هاتف

دانشیاران گروه زمین شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

سخنران – محمود تولائی نژاد

 

چکیده :

محدوده مورد مطالعه با وسعتی حدود 388 کیلومتر مربع به فاصله 205 کیلومتری شمال شرق مرکز استان خوزستان اهواز، بین طول های 45 و 49 تا 00 و 50 درجه شرقی و عرض های 45 و 31 تا 00 و 32 درجه شمالی قرار دارد. ارتفاع متوسط دشت نسبت به سطح دریا حدود 830 متر و میزان متوسط تبخیر سالانه برابر 2375 میلیمتر می باشد، که به لحاظ اقلیمی در سیستم طبقه بندی آمبرژه از نوع نیمه مرطوب معتدل به شمار می آید. سازند های موجود در منطقه متشکل از سازند های سخت دوران دوم و سوم و رسوبات ناپیوسته دوران چهارم است، که از شمال و شمال شرق ارتفاعات آهکی ایلام سروک و داریان فهلیان و از سمت جنوب و غرب ارتفاعات آهکی آسماری این دشت را احاط کرده و بشکل یک واحد هیدروژئولوژیکی بسته در آورده است. مقادیر قابلیت انتقال آبخوان از حداقل 84 تا حداکثر 5/246 متر مربع در روز متغیر است. نوسانات سطح آب زیرزمینی در دوره مرطوب سال ماگزیمم 5/2 متر افزایش را نشان می دهد و در سال بیلان 80 - 79( پریود خشکسالی ) با یک متر کاهش روبروست. در این بررسی سعی می شود، ضمن محاسبه بیلان آبخوان دشت، نقش ساختارهای زمین شناسی و تکتونیک در ارتباط هیدرولیکی آب بین حوضه ای، مورد بحث قرار گیرد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 1 فروردین1385ساعت 0 AM  توسط محمد ملکشاهی | 
فرسایش بادی به دو صورت در "روبش باد درونی " و "سایش" است. در جاهایی از سطح زمین که پوشیده از ذرات ریز و ناپیوسته و عاری از رطوبت و پوشش گیاهی است، جریان هوا می‌تواند ذرات را با خود حمل کند. باد بردگی تا رسیدن به سطح ایستایی ادامه می‌یابد. در جاهایی که زمین از ذرات ریز (لای و ماسه) و درشت (شن و قلوه سنگ) درست شده است، باد بطور انتخابی ذرات ریز را حمل می‌کند و ذرات درشت به تدریج به صورت پوشش ممتدی در می‌آیند که اصطلاحا "سنگفرش بیابان" نامیده می‌شود.

این پوشش از فرسایش بیشتر سطح زمین توسط باد و جلوگیری می‌کند. ذراتی که بوسیله باد حمل می‌شوند پس از برخورد به موانعی که بر سر راه آنها قرار دارند، موجب سایش سطح آنها می‌شوند. قطعات و تکه سنگهای پراکنده ، بیرون زدگیها و حتی موانع مصنوعی از قبیل ساختمانها، دیوارها، تیرهای برق یا تلفن ممکن است در معرض سایش بادی قرار گیرند. سایش معمولا بر اث برخورد ذراتی که نزدیک سطح زمین حرکت می‌کنند، انجام می‌گیرد.

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 27 اسفند1384ساعت 2 AM  توسط محمد ملکشاهی | 
به نام خداوند بخشنده مهربان
-آبخيزداري
آبخيزداري چيست؟ هدف از انجام آن چيست؟
براي بيان تعريف آبخيزداري بايد در ابتدا معني حوضه آبخيزرا بدانيم.
-آبخيز:
آبخيز واحدي هيدرولوژيك است كه به عنوان واحد فيزيكي, بيولوژيكي, سياسي, اجتماعي و اقتصادي براي طراحي ومديريت منابع طبيعي (آب, خاك , پوشش گياهي) پذيرفته شده است.
به عبارت ديگر آبخيز منطقه اي توپوگرافي است كه توسط يك سيستم رودخانه زهكشي ميشود.
- تعريف آبخيز داري :
آبخيزداري عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراي اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود
در آبخيز, باكسب منافع, بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع.
علم آبخيزداري در اوايل قرن بيستم به دلايل زير ايجاد شده است :
1- كسب دانش وآگاهي بيشتر درمورد دوره هيدرولوژيك وعملكرد آن.
2-افزايش جمعيت وفشار حاصله از آن به اراضي ومنابع آب.
3-افزايش بيش از حد مصرف آب كه ناشي از پيشرفت فن آوري وبالا رفتن سطح زندگي مردم
بوده است.
4- بروز مشكلات جديد وپيچيده مرتبط باآب از جمله: مشكل وجود مناطق سيل گير, ايجاد آلودگي
آب, سكونت در مناطق خشك و...
مديران امور برنامه ريزي, سرانجام پي بردند كه آبخيز ميتواند به عنوان بهترين واحد طبيعي براي اداره منابع طبيعي محسوب شود.
-هدف از آبخيزداري:
هدف مديريت منابع آبخيز عبارتند از:
تحت كنترل درآوردن عمليات كشاورزي, دامپروري, ساختمان سازي, راهسازي,قطع درختان وبه طور كلي هرگونه عملي چه مفيد وچه مضر, چه مثبت وچه منفي, ارزيابي آنها وتوجه به وضعيت آبخيز براساس خصوصيات زمين شناسي, خاك شناسي, پوشش گياهي, اقليم شناسي, هيدرولوژي وارائه رهنمودها وپيشنهادها جهت اجرا و مديريت صحيح در مورد همه عوامل طبيعي وزيستي هر اكوسيستم در واحدهاي طبيعي خاص واعمال مديريت بر روي عواملي كه در توزيع آب وكيفيت هيدرولوژيكي تاثير دارند, تا به صورت مطلوب وعلمي,   خاك حوضه آبخيز از فرسايش حفظ گردد.             
آبخيزداري الهي ترين نگاه به طبيعت است وآبخيزدار را ميتوان پزشك طبيعت ناميد. يك آبخيزدار خوب با بررسي دقيق ومطالعه علمي حوضه آبخيز, به تعبيري دردهاي يك حوضه را شناخته, ودرجهت درمان آن برنامه ريزي ميكند.آبخيزداري با نگاهي خدا گونه عرصه طبيعت را براي زيست و بهره برداري انسان مهيا ميكند.شايد اين تعابير كمي اغراق آميز به نظر برسد, اما ميشود تمام علوم راهديه اي از جانب خدا براي حكومت بر كره خاك دانست.
اگر ما با اين ديد به علوم نگاه كنيم, هرگز آنها را در راه نابودي نوع بشر به كار نخواهيم بست.
-علوم مرتبط با آبخيزداري:
يك پروژه ساده آبخيزداري از چند مطالعه مستقل تشكيل شده است كه هر كدام كارشناس مربوط به خودش را ميخواهد:
1- مطالعه فيريوگرافي:اين مطالعه به بررسي خصوصيات ظاهري آبخيز ميپردازد.
2- مطالعه هواشناسي: به طور كلي به بررسي اقليم منطقه ميپردازد.
3- مطالعه هيدرولوژي: به بررسي آبهاي موجود در منطقه ميپردازد.
4- مطالعه خاك شناسي: به مطالعه انواع خاكهاي موجود در منطقه وپتانسيل هاي آن ميپردازد.
5- مطالعه زمين شناسي: به بررسي جنس ونوع سازندها و برخي عوامل مورفولوژيكي وقدمت سازندها وعوامل تشكيل آنها ميپردازد.
6- مطالعه فرسايش و رسوب: به بررسي انواع فرسايش در حوضه وفرسايش پذيري وپتانسيل رسوبگذاري رودخانه ميپردازد.
7- مطالعه پوشش گياهي: به بررسي تيپهاي مختلف گياهي منطقه ميپردازد وبرنامه چرا و شدت چرا را تعيين ميكند ودرصد وجود كلاسهاي مختلف را در حوضه مشخص ميكند.
8- مطالعه اقتصادي: به بررسي شاخصهاي اقتصادي وارزيابي اقتصادي طرح مي پردازد.
9- مطالعه كشاورزي واجتماعي: به بررسي عوامل كشاورزي واجتماعي آبخيز نشينان ميپردازد,شاخصهايي از قبيل: جمعيت, تعداد خانوار, چگونگي كسب درآمد, تعداد دام,انواع محصولات كشاورزي منطقه و... در اين مطالعه بررسي مي شود.
10-عمليات بيولوژيك: به ارائه طرحهاي كاشت نهال, بذر كاري و... براي حفظ عرصه طبيعي آبخيز(از نظر پوشش گياهي) وبهبود وضعيت آن , وتثبيت بيولوژيك خاك از طريق پوشش گياهي مي پردازد.
11-عمليات مكانيكي: ارائه طرحهايي از قبيل احداث بندهاي خاكي, گابيون, خشكه چين وعمليات ذخيره نزولات آسماني از طريق احداث فارو, تراس وبانكت بندي در اين مجموعه مي باشد.
12- تلفيق: به تعبيري عصاره مطالعات فوق مي باشد كه طرحي جامع وكلي ارائه ميدهد وتعيين واحدهاي كاري همگن از بخشهاي تلفيق به حساب مي آيد كه در آن نقشه هاي تهيه شده از هر گزارش روي هم قرار مي گيرد و پليگون هاي حاصل به عنوان واحدكاري معرفي مي شوند.  
تلفيق گر براي هر يك از اين واحدها عمليات خاصي را پيشنهاد مي كند.
در اين واحدها خصوصياتي از قبيل نوع خاك, مساحت, نوع تيپ (اعم از تيپهاي گياهي, رخنمون سنگي, زمينهاي ديم وزراعي و...),گروه هيدرولژيك خاك ,عمق خاك, بافت خاك , پتانسيل توليد هرزآب و... مشخص مي شود.
GIS:Geography  Information  System
يك نرم افزار تلفيق گر به طور عام است كه در منابع طبيعي و آبخيزداري نيز كاربرد دارد.
اين نرم افزار مي تواند به عنوان يك تلفيق گر با دقت بسيار بالا عمل كند.
Arc view
معمول ترين و شناخته شده ترين نرم افزار دراين زمينه به شمار مي رود.
يك متخصص در رشته آبخيزداري مي تواند برحسب نياز وعلاقه در تمام مطالعات فوق صاحب نظر باشد. لازم به ذكر است ارزيابي اقتصادي طرح در قسمت مطالعه اقتصادي مي باشد كه در آن به توجيح اقتصادي طرح پرداخته مي شود.
+ نوشته شده در  شنبه 27 اسفند1384ساعت 1 AM  توسط محمد ملکشاهی | 

آبخيزداري
آبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول
آبخيزداري بهره گيري از مجموعه گسترده دانش و تجربه است در يافتن راه هاي پيشگيري و رويارويي با فرسايش خاك و سيلابهاي مخرب
آبخيزداري يعني حفظ و احياء آبخيزهاي بحراني
آبخيزداري يعني بهره برداري كامل از سرمايه گذاريهاي هنگفت مالي در منابع اقتصادي كشور
آبخيزداري يعني بهره برداري مناسب و درست از منابع طبيعي و كشاورزي حوزه هاي آبخيز
آبخيزداري يعني تقويت پوشش گياهي و كاهش زيان هاي سيل هاي ويرانگرآبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول

در اثر عدم اطلاع از روشهاي بهره برداري صحيح، جنگلها و مراتع سرسبز به بيابانهاي بي آب و علف بدل مي شوند. متأسفانه بعضي افراد بدنبال كسب درآمد بيشتر اقدام به شخم اين اراضي جهت كشت ديم مي كنند كه خود زمينه را جهت فرسايش و تخريب بيشتر زمين فراهم مي كند.
بوته كني، قطع درختان و چراي مفرط در مراتع نهايتاً مراتع و جنگلها را به بيابانهاي خشك و بي آب و علف تبديل خواهدكرد. آثار زندگي گياه و دام در اين بيابانها كمتر به چشم مي خورد و حسرت ديدن آب و سرسبزي را بر دل هر بيننده اي به جاي مي گذارد.
با ادامه روند تخريب مراتع، گياهان مرتعي در سطح مراتع از بين رفته و به علت كمبود علوفه عشاير مجبور به فروش دامهاي خود شده و براي امرار معاش راهي شهرها مي شوند.
فرسايش خاك هر سال شديد تر شده و با هر بارندگي، خاك با ارزش از دسترس خارج مي شود. با فقير شدن پوشش گياهي، عشاير مجبور به تعليف دام با استفاده از سرشاخه هاي درختان و علوفه هاي دستي مي شوند. كمبود علوفه باعث سوء تغذيه، ضعف و بيماري دام مي گردد و كاهش توليد گوشت و شير و كاهش در آمد عشاير را بدنبال خواهد داشت.
با از بين رفتن پوشش گياهي در سطح مراتع در موقع بارندگي، آب بدون آنكه در خاك نفوذ كند، به سرعت روي سطح زمين جاري شده و جويبارهاي كوچك دست به دست يكديگر مي دهند و سيلابهاي بزرگي به راه مي افتد كه در مسير خود چادرهاي عشاير، روستاهاي پائين دست، جاده ها، پلها و زمينهاي زراعي را تخريب مي كند.

با انجام عمليات آبخيزداري و احياء پوشش گياهي شرايط مجدداً جهت بهره برداري با مديريت صحيح فراهم مي گردد. بايد دانست كه در اين مرحله نيز چنانچه بدون توجه به نكات فني بهره برداري صورت گيرد، امكان تخريب و بيابانزائي وجود دارد و سرمايه و بودجه صرف شده به هدر خواهد رفت. نكته قابل توجه اين است كه قبل از تخريب مرتع بايد با كمك كارشناسان به نحوي از مراتع استفاده شود كه نياز به اجراء طرحهاي پرهزينه براي احياء مراتع نداشته باشيم.

مساحت حوزه هاي آبخيز
مساحت حوزه هاي آبخيز كوهستاني در حوزه هاي داخلي 113793.5482 هزار هكتار،‌ در حوزه هاي سد 33018.489 هزار هكتار و در حوزه هاي رودخانه اي 13894.337 هزار هكتار مي باشد.

چه بايد كرد؟
بايد با احياء پوشش گياهي و اعمال روشهاي مختلف جريان آب را مهار نمود و امكان نفوذ آنرا در خاك فراهم كرد و با ايجاد شرايط مناسب اقدام به كاشت درخت و درختچه نمود. به اين گونه فعاليتها كه نهايتاً منجر به حفظ آب و خاك شده و شرايط را به سمت برقراري تعادل زيست محيطي سوق مي دهد آبخيزداري گفته مي شود.
 اسكان، توليد علوفه و شكوفايي پتانسيل هاي بالقوه عشاير گام موثري در حفظ آب، خاك و منابع تجديد شونده و تداوم حيات و زندگي است.
اصلاح كاربري اراضي پر شيب حوزه هاي آبخيز از برنامه هاي پيشگيرانه آبخيزداري در مهار و كنترل سيلاب هاي ويرانگر است

+ نوشته شده در  شنبه 27 اسفند1384ساعت 1 AM  توسط محمد ملکشاهی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
یه صلوات بفرست و دعای فرج رو بخون : یا مهدی (عج)

اللهم صل علی محمد وآل محمد و عجل فرجهم

*** اللّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَ عَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَ فی کُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَ حافِظاً وَ قائِدا ‏وَ ناصِراً وَ دَلیلاً وَ عَیْناً حَتّى تُسْکِنَهُ أَرْضَک َطَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً

پیوندهای روزانه
سنجش از راه دور در دنیای منابع طبیعی
كشاورز تنها
مهندسی آبخیزداری در سال 2007
مرتع و آبخیزداری(یاسر)
انجمن آبخیزداری آمریکا
مرجع کامل سدهای ایران
محاسبات مربوط به هیدرولوژی حوزه آبخیز
کتابخانه الکترونیکی
پارکهای علمی خارجی
پایان نامه های خارجی
مقاله های الکترونیکی خارجی
دوربين هاي زنده ازنقاط مختلف جهان با امكان جستجوي نقشه
انجمن ملی باغبانی
مجلات کشاورزی
سایتی راجع به گل ها
سازمان حفاظت محیط زیست
گیاه پزشکی
سازمان زمین شناسی ایران
اطلس جهان
نقشه های ایران
تصاویر گیاهان دارویی
باغهای گیاهشناسی
بانک اطلاعاتی گیاهان
موتور جستجوی سایت های کشاورزی
بانک مقالات تخصصی زراعت و باغبانی
مهندسی آبخیزداری
مرکز هیدرولوژی مهندسی ارتش آمریکا
رودخانه های ایران
گنجینه ملی آب ایران
سازمان هواشناسی ایران
سایت هیدرولوژی و عمران
دسترسی به مقاله های رایگان انگلیسی
برترین لنکهای سایت های علمی کشور
سايت تخصصي هيدرولوژي آبخيز (Watershed Hydrology)
کویرهای ایران
آموزش هواشناسی
گیاهان دارویی
جستجوی مقالات مرتعداری(انگلیسی)
مقاله های مربوط به Gis رایگان
جستجوی مقالات خارجی
ترجمه متن انگلیسی به فارسی
مشاهده اطلاعات دانشجو
ثبت نام اینترنتی دانشگاه شیراز
دانشگاه شیراز
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
هفته سوم آبان 1388
هفته سوم اسفند 1387
هفته اوّل دی 1387
هفته دوم تیر 1387
هفته اوّل تیر 1387
هفته چهارم خرداد 1387
هفته سوم خرداد 1387
هفته اوّل خرداد 1387
هفته سوم اردیبهشت 1387
هفته اوّل اردیبهشت 1387
هفته چهارم فروردین 1387
هفته اوّل فروردین 1387
هفته دوم اسفند 1386
هفته اوّل اسفند 1386
هفته چهارم بهمن 1386
هفته چهارم اسفند 1385
هفته سوم اسفند 1385
هفته اوّل اسفند 1385
هفته چهارم بهمن 1385
هفته دوم بهمن 1385
هفته سوم مرداد 1385
هفته دوم مرداد 1385
هفته سوم خرداد 1385
هفته دوم خرداد 1385
هفته اوّل خرداد 1385
هفته چهارم اردیبهشت 1385
هفته دوم اردیبهشت 1385
هفته اوّل اردیبهشت 1385
هفته چهارم فروردین 1385
هفته سوم فروردین 1385
هفته دوم فروردین 1385
هفته اوّل فروردین 1385
هفته چهارم اسفند 1384
هفته سوم بهمن 1384
بهمن 1387
مرداد 1387
تیر 1387
بهمن 1386
دی 1386
آذر 1386
آبان 1386
مهر 1386
شهریور 1386
مرداد 1386
تیر 1386
خرداد 1386
اردیبهشت 1386
فروردین 1386
اسفند 1385
بهمن 1385
دی 1385
آذر 1385
آبان 1385
مهر 1385
شهریور 1385
مرداد 1385
تیر 1385
خرداد 1385
اسفند 1384
بهمن 1384
آرشیو موضوعی
دفتر شعر میم
جوکستان
کلاس مرتع 84
قصه های خوب
دفتر خاطرات
نصیحت های زیبا
پسرونه
لینکستان
مطالب علمی جدید
گلایه از خودم
آموزش برنامه های کاربردی
عکس های جالب
عکس های از دانشکده
مقاله های مذهبی
شعر و متن های عرفانی
ترفند های ریجیستری
ترفندهای یاهو مسنجر
ترفندهای ویندوز
هک یاهو مسنجر
هک کردن ویندوز
آموزش هک
سخت افزار
اینترنت مجانی
آموزش GIS
مقالات GIS
مقالات آبخیزداری
مقالات مرتعداری
کدهای جاوا
قالب هاب وبلاگ و وبلاگ نویسی
ویژوال بیسیک
اخبار روز ایران
اخبار دانشکده
بازی های کامپیوتر
جستجو در اینترنت
منابع کارشناسی ارشد آبخیزداری
هک متفرقه
دانلود موسیقی روز
داراب شناسی
مقالات سیاسی
مقالات متفرقه
بیانیه های سیاسی دانشجویان
تاریخ ایران
تاریخ جهان
آموزش اینترنت
معرفی سایتهای برتر
بیابان زدایی
محیط زیست
کویرهای ایران
منابع طبیعی
بیوگرافی افراد مشهور
معرفی برنامه های روز دنیا
ضد هک
معرفی بیماریها
آشنایی با شبکه
هک شبکه
انرژی هسته ای
ساخت ویروس
آشنایی با ویروس
شهر شناسی ایران
ورزشی
هیدرولوژی
برنامه های مرتبط آبخیزداری
مرتع
گیاهان
بچه های زراعت و باغبانی دانشکده
حفاظت خاک و فرسایش
آشنایی با حیوانات
آشنایی با پرندگان
آشنایی با ماهی ها
گونه های گیاهی
آشنایی با حشرات
سلامتی
فیلم و نقد فیلم
کهکشان و آسمان
تلفن همراه
تست هوش
فال نامه
ماهواره
قرآن کریم برای دانلود
ژئومورفولوژی
جغرافیا
جامعه شناسی
جزوه های درسی
آموزش Arcgis
آموزش ILWIS
عكس هاي ماهواره اي
نقشه برداری
پرورش قارچ
عکس های کلاس کارشناسی مرتع 84
عکس های متفرقه از دوران دانشجویی
مقالات خارجي فرسايش و حفاظت خاك
مقالات خارجي مرتعداري
مقالات خارجی آبخیزداری
آمار و اطلاعات مورد نیاز برای طرح های آبخیزداری
ArcView extensions
آمار و احتمالات در هیدرولوژی
مطالعات رودخانه
سمینارهای مهندسی کشاورزی داراب
لینوکس
آموزش هک پیشرفته
ابزارهاي DVD
سنگ شناسی
منابع آب زیر زمینی ( آبخوان)
سدهای ایران
زمین شناسی
حفاظت آب
آزمایشگاه خاکشناسی
عکس های سنگ شناسی
عکس انواع فرسایش
عکس زمین شناسی عمومی
عکس مناظر طبیعی ایران
عکس پدیده های زمین شناسی
عکس سنگها، کانیها، فسیل ها
عکس های ژئوتوریسم
عکس های معدن
مرجع جهانی منابع خاک
عوامل موثر در فرسایش
تعیین ابعاد سرریزها
عوامل موثر در پایداری سدها
سرریز با فشردگی کناری
سد خاکی
سد فلزی
سد خشکه چین
سد سنگ چین ملات دار
سد گابیونی
سد های L شکل
اپی(آب شکن) یا اسپور
دیواره های موارزی با جهت جریان
حفاظت کناره ها به وسیله قطعات سنگی
پارامتر کلوتویید - سینوس رودخانه و پایداری مئاندر
محاسبه عمق فرسایش
جریان تالوگ و حلزونی
فرسایش بادی
سدهای بتنی و ...
سد سنگریزه ای
سد انحرافی
سد سنگ و ساروج
سد مصالح بنایی
سدهای کنترلی
سرریز بدون فشردگی جانبی
سرریز ذوذنقه ای ویژه
سرریز لبه پهن
سرریز لبه تیز
سرریز مثلثی
سرریز مستطیلی
سرریز مستعرق
فرسایش بارانی
فرسایش خندقی
فرسایش شیاری
فرسایش کناری
فرسایش ورقه ای ( سطحی)
سرریزهای ویژه
فرسایش تونلی
بند سنگی
بند چپری
بند چوبی
بند سنگریز
بند گابیونی
تراس آبرهه ای
تراس آبیاری
تراس انتها باز
تراس انتها بسته
تراس با آبراهه تخت
تراس با شیب پشت علفی
تراس با شیب پشت تند
تراس پایه پهن
تراس راهنما
تراس سکویی
تراس شیب دار
تراس مسطح ( افقی)
تراس غیر موازی
تراس موازی
فرسایش بدلند ( هزاردره)
فرسایش پاسنگی ( ستونی)
فرسایش پاشمانی
فرسایش توده ای
فرسایش زمین شناسی
فرسایش زیر زمینی
فرسایش سیلابی
فرسایش شبه کارستی ( شیمیایی)
فرسایش طبیعی
فرسایش عمودی
فرسایش گلخرابی
فرسایش مکانیکی
فرسایش ناشی از عملیات کشتکار
کتاب Soil and water conservation in semi-arid area
حوزه آبخیز
گیاهان مرتعی
بند توری
مدل های برآورد فرسایش
تصاویر گیاهان مرتعی
دلایل تخریب سدها
فرسایش یخچالی
پايان نامه مهندسی اينجانب
موضوعات بخش آبخیزداری
موضوعات بخش فرسایش و حفاظت خاک
موضوعات بخش مرتع و مرتعداری
موضوعات بخش بیابان و بیابانزدایی
موضوعات بخش GIS
موضوعات بخش هیدرولوژی
موضوعات بخش ژئومرفولوژی
موضوعات بخش منابع طبیعی
موضوعات بخش کشاورزی
موضوعات بخش علوم مرتبط با آبخیزداری
موضوعات اختصاصی میم
موضوعات دنیای کامپیوتر
موضوعات متفرقه
هواشناسی
GPS
سوالات کنکور کارشناسی ارشد
جانوران موجود در مرتع
طرح های مرتعداری
مشخصات مراتع
آمار و ارقام مراتع کشور
جنگل و جنگل داری
هیدرولوژی آب های سطحی
آب های زیر زمینی
اقلیم
هیدرولوژی بیابان
هیدرولوژی سیل
هیدرولوژی پیشرفته
روند یابی سیل
مدل های برآورد رواناب
تصاویر مربوط به هیدرولوژی
اندازه گیری فرسایش
مدل های برآورد فرسایش
روشهای مبارزه مکانیکی
روشهای مبارزه بیولوژیکی
روش های مبارزه تلفیقی
روشهای مدیریتی کنترل فرسایش
پیشگیری از فرسایش
فصلنامه جنگل و مرتع
موضوعات مطالب وبلاگ
بانک لینک وبلاگ
دوره های زمین شناسی
بدون شرح
آتمسفر(Atmosoher)
لیتوسفر(Lithosphere)
هيدروسفر(Hydrosphere)
موضوعات بخش زمين شناسي
موضوعات بخش خاكشناسي
درباره وبلاگ
تشكيل پستي و بلنديها
سنگها و ناهمواريهاي حاصل از آنها
سنگهاي متبلور و ناهمواريهاي آنها
سنگهاي آتشفشاني و ناهواريهاي آنها
ناهمواريهاي ساختهاي ساده و مركب
ژئومرفولوژي ديناميك
تهيه نقشه ژئومرفولوژي كاربردي
بررسي و تفسير عكس هاي هوايي
شناخت، ارزيابي و قابليت منابع طبيعي
معادله جهاني فرسايش خاك(USLE)
برآورد فرسايش باراني
روش F.A.O
روش Musgrave
روش فورنيه(Fournier)
روش مورگان ، مورگان - فيني
روش استيليك( Stehlik method)
روش هيدروفيزيكي
مدل اي - پي - ام(E.P.M)
مدل پسياك( P.S.I.A.C)
مدل تصحيح شده پسياك(M. P.S.I.A.C)
پروژه خاکشناسی
ارزیابی کلی خطرات فرسایش
شدت فرسایش ( خطرات فرسایش)
کاربرد شاخص های فرسایش
قدرت تخریبی باران(خطرات فرسایش)
ارزیابی های نیمه تفصیلی
طبقه بندی قابلیت های زمین
طبقه بندی سیستم های اراضی
مطالعات فرسایش خاک
مدل های تجربی
مدل های جعبه سیاه
مدل های جعبه خاکستری
مدل های جعبه سفید
مدل رسوب استانفورد
مدل های فیزیکی
ارزش مدل های فرسایش
انداره گیری فرسایش در آزمایشگاه های صحرایی
اندازه گیری فرسایش در تحقیقات آزمایشگاهی
اندازه گیری فرسایش در تحقیقات صحرایی - آزمایشگاهی
تلفات مجاز خاک
روشهای حفاظت خاک ( کلی)
ارزیابی عملیات کنترل فرسایش
زمینهای زراعی
زمینهای مرتعی
زمینهای جنگلی
زمینهای بایر
زمینهای شهری
برنامه ریزی مزرعه
تناوب
گیاهان پوشش دهنده
زراعت نواری
کشت چند محصولی
کشت متراکم
مالچ پاشی
کشت مجدد
احیایی محل خندق ها
احیایی محل زمین لغزه ها
جنگلکاری
احیایی مرتع
کشاورزی و جنگلداری
مواد آلی
شخم
تثبیت کننده های خاک
از بین رفتن خاک
از بین رفتن آب
رسوبگذاری ( خطرات )
آلوده شدن آبها
تندرستی عمومی
از بین رفتن ارزشهای اجتماعی (بحث فرسایش خاک)
تراز بندی
باندهای کنتوری
تراسها
آبراهه ها(کنترل فرسایش)
سازه های تثبیت خاک
بادشکن
توری و پارچه ( حفاظت خاک)
تعاریف فرسایش خاک
تقسیم بندی کلی فرسایش خاک
انسان و فرسایش خاک
مشکلات فعلی فرسایش خاک
تاریخچه مبارزه با فرسایش خاک
باران و فرسایش خاک
تگرگ و فرسایش خاک
برف و فرسایش خاک
یخبندان و فرسایش خاک
حرارت و فرسایش خاک
باد و فرسایش خاک
فرسایش پذیری خاک
شیب زمین و فرسایش خاک
پوشش گیاهی و فرسایش خاک
مدیریت نحوه بهره برداری از اراضی
عوامل اقلیمی در فرسایش خاک
كشت روي خطوط تراز
سكو بندي
کتاب های حفاظت خاک برای دانلود
فرسایش بین شیاری
خاکورزی
رسوب شناسی
سرريز روگذر Over flows
برج آبگير Tower spillway
سرريز لابيرنت Labyrinth
سرريز نيلوفري Morning Glory spillway
سرريز تونلي Tunnel spillway
سرريز دريچه اي Gate spilway
سرريز سيفوني Siphon spillway
سرريز با كانالهاي ساحلي Side Channel spillway
سرريز با پرش اسكي Ski tump spillway
سرريز شوت يا سرسره اي Ghute or Though spillway
معرفي سايت و وبلاگ
ميم كيست؟
فروشگاه آبخيزداري
BRANCH
ANNIE
BSDMS
CAP
CGAP
DAFLOW
DR3M
FEQ
FESWMS-2DH
FourPt
GLSNET
HSPEXP
HSPF
HYSEP
IOWDM
MEASERR
MODBRNCH
NCALC
MODEIN
PEAKFQ
PRMS
River cad
SAC
SMS
SWSTAT
WSPRO
ArcGIS 9.3
شگفتى ها و عجائب در آفرينش آسمان ها و زمين
اسلام شناسی
خدا کیست؟
تفسیر قرآن
قرآن تحریف شده است یا نه؟
اسرار قرآن
شگفتى ها و عجائب در آفرينش انسان
شگفتى ها و عجائب در آفرينش حيوانات
شگفتى ها و عجائب در آفرينش گياهان و نباتات
فرشتگان
پیوندها
موضوعات هیدرولوژی
موضوعات بخش GIS
استخاره با قرآن
موضوعات بخش بیابان و بیابان زدایی
زیر شاخه های قسمت مرتع و مرتعداری
زیر شاخه های قسمت فرسایش و حفاظت خاک
زیر شاخه های قسمت آبخیزداری
مجموعه اي از متعلقات برنامه آرك جي آي اس
دلايل فني تخريب سدها
دانلود مجاني بعضي از script هاي مورد نياز براي GIS
مجموعه مقالات آبخيزداري در زمينه هاي مختلف Surface Water Management و A GIS - Remote Sensi
فال حافظ
The Sediment yield potential estimation of Kashmar urban watershed using MPSIAC model in t
تست ارشد آبخیزداری
تقدیم به تو 222
هرمت عاشقی
مرجع كامل عكس هاي زمين شناسي
کلئو پا ترا
دونشت(حسین حقیقت)
دروازه های بهشت
داود فتحی
ميم نوشت
ستایش(محمد مهدی خرسندنیا)
سورس کد رايگان
اثبات دين اسلام
نقش رونديابي رودخانه در شناسايي و تفكيك مناطق سيل خيز در حوضه هاي آبخيز
برآورد ميزان فرسايش و رسوب آبي با استفاده از مدل WEPP در حوزه آبخيز بار اريه نيشابور
شناسنامه اقلیمی ایستگاههای کلیماتولوژی
موضوعات منابع طبیعی
موضوعات ژئومرفولوژی
یخچالها
معرفی سایت های زمین شناسی
مفهوم چین ها
کتاب توسعه پروژه های آبخیزداری هند
حوضه های آبخیز ایران
کتابی در مورد عملکرد و تدابیر مدیریتی حاشیه رودخانه
مدل برآورد شدت بيابان زايي در استان فارس ارائه شد
سدهای زیر زمینی
آموزش الویس
عوامل موثر در پایداری سدها
فرسایش پاشمانی
حرکت های توده ای . زمین لغزش
کنترل فرسایش خندق
استخراج و مشاهده سریع اطلاعات از GPS
دانلود مدل WEPP
مدل های نشان دادن شیب یک حوزه آبخیز
تکنولوژی اجراء در سد خاکی با هسته رسی
مقدمه ای بر صنعت سد سازی در ایران
آبخیزداری راهکار فرار از خشکسالی
QUANTITY AND COST ESTIMATION OF GULLY CONTROL WORK = کیفیت و ارزش کارهای کنترل کننده فرسای
Vegetation establishment in gully control work = گیاهانی که در کنترل فرسایش خندقی کاربرد د
Masonry check dams = بندهای سنگی
Gabion check dams = بندهای گابیونی
Boulder check dams = بند سنگی
Loose stone check dams = بندهای سنگ ریزه ای
ميهن سبز
آموزش ArcGIS
به راحتی آب خوردن پولدار شوید...
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM