سیل وسیلاب

در خلال یا پس از یک بارندگی شدید ، مقدار دبی رودخانه به سرعت افزایش یافته و درنتیجه آب از بستر عادی خود سر ریز نموده و دشت سیلابی و مناطق اطراف را دربر می‌گیرد. با بررسی دشت سیلابی قدیمی و آبرفتهای آن ، شاید بتوان با درجه‌ای از تقریب احتمال وقوع و بزرگی سیلهای آتی منطقه را مشخص کرد. اصولا بزرگی سیلها و تکرار آنها در طول زمان تابع شدت بارندگی ، نفوذپذیری زمین و وضع توپوگرافی منطقه است.

البته امروزه به دلیل دخالتهای بی رویه در بسیاری نقاط که قبلا سیل نمی‌آمده ، طغیانهای بزرگی مشاهده می‌شود. فعالیت بشر به چند صورت احتمال وقوع سیل را افزایش می‌دهد. از آن جمله می‌توان به ساختمان سازی در دشت سیلابی رود که مستلزم اشغال بخشهایی از آن است و باعث کاهش ظرفیت طبیعی رود می‌شود، اشاره کرد. به این ترتیب محدوده‌ای از دشت سیلابی که در زمان طغیان زیر آب می‌رود، گسترده تر می‌گردد.

شهر سازیها و حذف گیاهان باعث کاهش مقدار آب نفوذی و افزایش آب سطحی می‌شود. حجم زیاد آب از یک طرف بر برزگی طغیان می‌افزاید و از طرفی با افزایش فرسایش، رسوباتی به وجود می‌آورد که با برجای گذاشتن آنها ظرفیت بستر اصلی رود کاهش می‌یابد. موارد پیش معمولا تاثیر تدریجی دارند، ولی سیلهای ناگهانی و فاجعه آمیز اغلب بر اثر تخریب سدها و بندها ، ایجاد می‌شوند.

پیش بینی سیل

هدف از پیش بینی سیل برآورد دبی جریان و سطح سیلابی است که در یک دوره بازگشت مشخص (مثلا در یک دوره 25 ، 50 یا 100 ساله) احتمال وقوع آن وجود دارد. نتایج این پیش بینی که سیلاب طراحی نام دارد، به عنوان مبنایی برای انتخاب روشهای مقابله با سیل مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیلاب طراحی معمولا بر مبنای هزینه لازم برای کنترل آن و میزان ریسک و خطری که تخریب سیستم کنترل سیلاب پیشنهادی برای جان انسانها دارد، انتخاب می‌شود.

در مواردی که گسیختگی سازه آبی منجر به از دست رفتن جان انسانها و اموال زیادی بشود، طراحی بر مبنای سیلابها با احتمال رخداد کمتر و دوره بازگشت طولانی تر ، مثلا سیلاب 1000 ساله و حتی بیشتر ، انجام می‌شود. سطح گسترش و ارتفاع این سیلابها بیش از سیلابهایی است که از احتمال رخداد بیشتری برخور دارند. پیش بینی سیلاب طراحی به دو صورت تحلیلی و زمین شناسی انجام می‌شود که اغلب مکمل یکدیگرند. عواملی که برای پیش بینی تحلیلی سیلاب مورد توجه قرار می‌گیرند شامل موارد زیر است.

بررسی توپوگرافی بخشی از حوضه آبریز که جریان آب را به منطقه مورد مطالعه تامین می‌کند.
تعیین نوع پوشش سطح زمین (سنگ ، خاک ، گیاهان) ، جهت تخمین نسبت آب جاری شده به آب نفوذی و تبخیرشده.
تعیین بزرگترین رگبار و بارندگی محتمل با توجه به داده‌های موجود.
توجه به فصل ، زیرا شرایطی مثل اشباع بودن زمین از آب یا پوشیده بودن سطح آن ازبرف تاثیر مستقیمی بر جریان سطحی آب دارند.
تعیین ظرفیت ذخیره بستر اصلی رود و دشت سیلابی اطراف آن ، تغییرات احتمالی در ظرفیت ذخیره بخشهای پائین رود در آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.

محاسبه حداکثر سیل محتمل

بطور کلی محاسبه حداکثر سیل محتمل محتاج برآورد پتانسیل بارش و مقدار و نحوه توزیع بارش در داخل حوضه آبریز است. مقدار آبدهی یا سطح آب رودخانه بر حسب زمان ، معمولا توسط منحنیهای خاصی به نام هیدروگراف نشان می‌دهند. به این منظور اغلب از هیدروگراف واحد استفاده می‌شود. مقدار آبدهی رود در یک مدت زمان مشخص از روی هیدروگراف قابل محاسبه است.

به منظور پیش بینی سیل معمولا مقادیر محاسبه شده برای جریان به تراز (ارتفاع) آب تبدیل می‌شود. مبنای پیش بینیهای زمین شناسی شامل تعیین مرزهای دشت سیلابی توسط تصاویر فضایی و عکسهای هوایی ، جهت تعیین پراکندگی آبرفتها و خاکهای جدید (کواترنر) در دره و شناسایی اشکالی که به وقوع سیل مربوط می‌شوند، ازجمله پادگانه‌ها ، گودالها و مانند آن است، می‌باشد.

این بررسیها زمان دقیق وقوع یک سیل در گذشته را مشخص نمی‌سازد. بلکه ضمن تاثیر وقوع آن در زمانهای جدید زمین شناسی احتمال رخداد مجدد آن را گوشزد می‌کند. نتایج بررسیهای زمین شناسی مخصوصا در جاهایی که رکود طولانی از وضعیت آب و هوایی وجود ندارد، می‌تواند از روش تحلیلی دقیق تر باشد.

اهمیت پیش بینی وقوع سیل

اطلاع از چگونگی جریان ، حجم ، شدت ، مدت ، مکان و بالاخره زمان وقوع سیلها اهمیت ویژه‌ای در طراحی و نگهداری سازهای مهندسی ، مخصوصا تاسیسات آبی و همچنین پیش بینی خطرات و زیانهای احتمالی ناشی از سیل دارد. به دلیل شرایط آب و هوایی کشورمان سیلابها ، چه از نوع بهاره و ناشی از ذوب برف باشند و چه از نوع ناگهانی ناشی از رگبار ، بخش عمده‌ای از جریان سطحی اغلب رودهای حوضه مرکزی را تشکیل می‌دهد.

اندازه گیری دبی رودها در کشور ما از 40 سال پیش و ابتدا از رودخانه‌های اطراف تهران آغاز شد. شبکه ایستگاههای اندازه گیری سطح آب و مقدار جریان رودهای کشور (شبکه هیدرومتری) ، در حال حاضر دارای 870 ایستگاه است که بخشی از آن فعال است. شبکه آب شناسی کشور شامل ایستگاههای اندازه گیری آب ،تبخیر سنجی ، باران سنجی ، برف سنجی و آزمایشگاههای تعیین کیفیت آب و رسوب زیر نظر دفتر بررسیهای منابع آب وزارت نیرو اداره می‌شود

+ نوشته شده در 2006/5/20 ساعت 3:25 توسط محمد ملکشاهی |

همه چیز در مورد نفت

نفت مخلوطی است از ئیدروکربنهای جامد و مایع و گاز که از تجزیه شدن پیکر مُردهی جانداران تک سلولی،که میلیونها سال پیش میزیستهاند به وجود آمده است.

صدها میلیون سال پیش،جانداران سادهای در اقیانوسها زندگی میکردند.در آن هنگام نه تنها هیچ نوع ماهی٬بلکه خرچنگ و میگو در دریا وجود نداشت و اقیانوسها از جانداران تک سلولی پُر بودند.

در بدن این جاندارانچربی و روغنوجود داشت.همان طور که در بدن ما هم وجود دارد.چربیها و روغنها از اتمهای کربن ئیدروژن ٬ و اکسیژن شدهاند.

وقتی که جانداران تک سلولی میمیرند٬ به طرف ته دریا رانده میشوند.این سلول مرده ممکن است پیش از آنکه جاندار دیگری آن را بخورد٬ به ته دریا برسد و آنجا لایهای از گِل و ماسه آن را بپوشاند.

ادامه نوشته

+ نوشته شده در 2006/5/20 ساعت 3:4 توسط محمد ملکشاهی |

مناطق چهارگانه تحت کنترل اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

مقدمه

رشد روز افزون جمعیت و نیازمندی جامعه به تامین مواد مورد مصرف و با توجه به اینکه تامین این احتیاجات بشر را وادار به بهره برداری بیشتر از منابع طبیعی می کند. کره مسکون را با خطری جدی مواجه ساخته است از طرفی اثرات سوء فعالیت های مخرب انسانی منجر به از بین رفتن زیستگاه ها ، انقراض گونه ها و کاهش تنوع ژ نتیکی گونه های گیاهی و جانوری و بروز دیگر پدیده های زیانبار گردیده است.

بهره برداری بی رویه از منابع آب ، خاک ، جنگل و مرتع ، معادن و تبدیل مراتع به زمین های کشاورزی و تبدیل مراتع به زمینهای کشاورزی و تبدیل اراضی کشاورزی به مراکز زیستی و توسعه شهری و صنعتی از عوامل عمده تهدید کننده جوامع طبیعی است که بشر بدست خویش زمینه این تخریب را فراهم نموده است.

اثرات تخریب و انهدام پوشش گیاهی و قطع اشجار و بوته کنی بصورت شواهد عینی در اکثر مناطق خشک و نیمه خشک ، کوهستانی یا دشتی به صورت کویرزایی و راه افتادن سیلاب بروز کرده و اثرات سوء فرسایش خاک را بدنبال داشته و مواهب طبیعی را نابود می کند.

بر مبنای سیاست جلوگیری از تخریب و حفظ اکوسیستم های طبیعی با ارزش بهره وری معقول از طبیعت و به دور از دخل و تصرفات غیر اصولی سازمان حفاظت محیط زیست مناطقی را بر اساس تصویب شورایعالی حفاظت محیط زیست تحت عناوین پارک ملی ، منطقه حفاظت شده ، پناه گاه حیات وحش ، آثار طبیعی ملی در کشور تحت کنترل و حفاظت قرار می دهد.

در استان خراسان وجود رشته کوه های بینالود ، هزار مسجد ، کوه های مرکزی ، کوه های منفرد و مناطق دشتی و کویری در جنوب و مرکز خراسان که هر کدام از ویژ گی های ژنیتیکی و اکوسیستم های متنوعی برخوردار هست ضرورت انتخاب مناطقی با ویژگی های خاص طبیعی در استان را اجتناب ناپذیر نموده و اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان در این راستا مناطقی را درنقاط مختلف استان خراسان شامل : یک پارک ملی ، 5 منطقه حفاظت شده ، یک پناهگاه حیات وحش ، 5 منطقه شکار ( تیر اندازی ) ممنوع با مساحتی در حدود 350 هزار هکتار را تحت حفاظت و کنترل قرار داده و محیط بانان گارد محیط زیست استان از این موهبت های الهی حفاظت و حراست می نمایند.

1- پارک ملی تندوره

این پارک در شمال استان خراسان و جنوبغربی شهر درگز و در نزدیکی مرز ایران و ترکمناستان واقع شده است.

پارک ملی تندروره از نظر ذخایر طبیعی و حیاتی ، تنوع زیستی و نمونه های حیات وحش ( قوچ و میش اوریال) و پدیده های ارضی و دیگر ویژگی های خاص در نوع خود پارکی ممتاز می باشد. مساحت پارک 37 هزار هکتار می باشد که از تاریخ 12/9/1347 مورد حفاظت قرار گرفته ، راه اصلی پارک جادهخ شوسه قوچان به درگز می باشد که از سه نقطه می توان به پارک دسترسی پیدا کرد.

1- قریه اینچه کیکانلو ( واقع بر سر راه درگر ، قوچان ) تاپاسگاه شکر آب ( جنوب پارک ) 10 کیلومتر.

2-از درگز تا پاسگاه چهل میر ( شر ق پارک ) 30 کیلومتر.

3- از نوخندان تا زیازتگاه بابانستان ( شمال پارک ) 12 کیلومتر.

این پارک از یک سری کوهای مرتفع و متصل به هم تشکیل شده است و سلسله جبال مشخصی ندارد. قسمتهای شمالی و شمال شرق آن هستند.

حیات وحش آن شامل: قوچ ومیش اوریال ، کل وبز ، پلنگ ، گراز ، گرگ ، روباه، شغال ، کفتار ، خرگوش ، سمور سنگی ، انواع گربه های وحشی و انواع خزندگان.

پرندگان: تیهو ، کرکس ، روباه ، هما ، عقابها ، سارگپه ها ، جغد ها ، کوکوها ، زردپره ، سهره ها و سسکها.

پوشش گیاهی : جامعه اورس ، انجیر ، بید ، نسترن ، گوجه وحشی ، کرکو ، درمنه ، گون ، کلاه میرحسن ، انواع گرامینه ، انواع گیاهان یکساله متعی و گیاهان با ارزش داروئی.

قابلیت های بالقوه پارک : علاوه بر این که مرکز مناسب تحقیقاتی و مطلاعاتی برای پژوهشگران می باشد دارای مراکز تفرجگاهی می باشد که اهالی شهرهای اطراف بمنظور گذراندن اوقات فراغت از آن استفاده می نمایند.

2- منطقه حفاظت شده سارگیل

این منطقه در جنوب شرقی شهر اسفراین با وضعیت کوهستانی تپه ماهوری و صخره ای می باشد. مساحت کل منطقه 28 هزار هکتار می باشد که از تاریخ 20/9/1352 مورد حفاظت قرار گرقته است.

حیات وحش آن : قوچ و میش اوریال ، کل وبز ، پلنگ ، گرگ ، کفتار ، گراز ، شغال ، روباه ، گربه وحشی ، انواع جوندگان کوچک ، خزندگان شامل انواع سوسمارها و مارهای سمی نظیر کبری ، افعی شاخدار ، افعی ، مار جعفری ، تیر مار و غیره.

پوشش گیاهی : شامل جامعه اورس ، بید ، زالزالک ، گوجه وحشی ، زرشک ، کرکو ، گون ، باریجه ، درمنه ، انواع گرامینه.

3- منطقه حفاظت شده قرخود( بجنورد)

موقعیت : منتهی الیه شمالغربی استان ، غرب شهرستان بجنورد.

وضعیت : تپه ماهور ، کوهستانی ، صخره ای با شیب تند.

تاریخ حفاظت : 27/4/13520

حیات وحش : قوچ و میش اوریال ، کل وبز ، پلنگ ، گرگ ، شغال ، روباه ، خوک وحشی ، انواع گربه های وحشی ، خرس ، کفتار ، سمور ، سنجاب ، خرگوش ، پایکا ، گورکن و انواع جوندگان کوچک.

پوشش گیاهی : جامعه اورس ، زالزالک ، زرشک ، کرکو ، گوجه وحشی ، بید ، گلابی ، گون ، باریجه ، درمنه و انواع گرامینه.

4- منطقه حفاظت شده سالوک

موقعیت : غرب شهر اسفراین.

وضعیت : دشتی ، کوهستانی.

مساحت : 16 هزار هکتار.

تاریخ حفاظت : 20/9/1352

گونه های عمده حیات وحش آن شامل : آهو ، قوچ و میش ، کل وبز ، گرگ ، پلنگ ، کبک دری ، انواع عقابها ، پرندگان شکاری.

پوشش عمده گیاهی: جامعه اورس ، زرشک ، کرکو ، زالزالک ، بادام وحشی ، بید ، درمنه ، گون ، کلاه میر حسن ، باریجه انواع گرامینه و گیاهان یکساله مرتعی.

5- منطقه گلون سرانی

موقعیت : منتهی الیه شمال شهر شیروان.

وضعیت : کوهستانی ، صخره ای با شیب تند.

مساحت : 17 هزار هکتار.

تاریخ حفاظت : 27/4/1350

جانوران عمده منطقه : قوچ و میش اوریال ، پلنگ ، کل وبز ، گربه وحشی ، خوک وحشی ، سمور سنگی ، روباه ، شغال ، سنجاب درختی ، خرگوش ، انواع جوندگان.

پوشش گیاهی : درختان اورس ، زرشک ، کرکو ، گون ، درمنه ، انواع گرامینه. این منطقه مرز ایران و ترکمنستان در ارتفاعات کپ داغ از دل منطقه ای وسیع و کوهستانی میگذرد که دارای غنی ترین پوشش جنگلی اورسی می باشد. این منطقه قبل از انقلاب اسلامی بعنوان پارک ملی مورد حفاظت قرار می گرفته و متاسفانه بعد از حد دامدارن محلی بصورت منطقه حفاظت شده مورد حفاظت قرار گرفته است.

زیستگاههای عمده حیات وحش استان عبارتند از : مناطق شکار و تیراندازی ممنوع زیستگاه حیدری ، ( شمال شهرستان نیشابور ) ، زیستگاه رئیسی ( جنوب شهرستان نیشابور ) ، زیستگاه ریوند ( غرب شهرستان سبزوار ) ، زیستگاه سرخس ( شهرستان سرخس ) درونه ، ( جنوبغربی شهرستان سبزوار ) ، نایبند ( جنوبشرقی شهرستان طبس ) ، زیستگاه وحش سیستان ( کلات نادر ) ، در بادام ( قوچان ) ، نوشیروان و بابا قدرت ، پاسگاههای موجود در ساریگل.

پاسگاه حیات وحش میاندشت

موقعیت : جونبغربی شهرستان بجنورد ، بخش جاجرم.

وضعیت : کویری ، بیابانی.

مساحت : 56 هزار هکتار.

تاریخ حفاظت : 20/9/1352

صفات ویژه حفاظتی : یوزپلنگ ، آهو ، هوبره ، گیاهان کویری.

پوشش گیاهی : گز ، ناغ ، قیچ ، اسکنبییل ، درمنه ، انواع گرامینه ، گیاهان یکساله خاص مناطق کویری و بیابانی و نواحی خشک.

حیات وحش : آهو ، یوزپلنگ ، گرگ ، روباه ، کفتار ، گربه شنی ، سنجاب زمینی ، خرگوش ، پایکا ، جربیل و انواع جوندگان.

پرندگان : پرندگان شکاری ، عقابها ف سارگپه ، کرکس ، انواع لاشخورها ، جغدها ، هما ، سنگ چشمه ها ، سارها ، گنجشک سانان.

این منطقه تنها پایگته جهت حفظ گونه های با ارزش نظیر یوزپلنگ و آهو در دو بخش شمالی و شمالشرقی کویر مرکزی می باشد.

سازمان حفاظت محیط زیست : اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان

+ نوشته شده در 2006/5/20 ساعت 2:54 توسط محمد ملکشاهی |

بیماری های گیاهان زراعی

سفیدک درغین گندم

ü خوشه ها دچار پیچیدگی شود ومقداری زردی برگها زبر ودر شرایط خاغفغف زیر برگ این بیماری سبب میشود که گیاه کوتوله شده و پوشش کرکی قارچ مشاهده میشود

ü بیماری بیشتر در نقاط پست مزرعه دیده میشوند زیرا قارچ رطوبت دوست است از این رو تسطیح مزرعه یکی ازراههای کنترل میباشد

ü درون اسپرانجیوم زئوسپورهایی وجوددارد که ازاد شده ودرسطح اب برگهاراالوده میکند

ü این قارچ درگرامینه های زیادی دیده میشود.مانند:گندم –سورگوم

ü کنترل بیماری1-تسطیح مزرعه 2-ایش وتناوب3-کاشت ارقام مقاوم

سیاهک هندی گندم

ü اولین بار در سال 1931دیده شد برای اولین بار از مناطقی مثل جیرفت -–لار داراب –ارسنجان دراردیبهشت ماه دگزارش شدکه باعث ترس و وحشت زارعین شد

ü خسات این بیماری بیشتر کیفی است تا کمی –جهت اپیدمی بیماری بارندگی متوالی ودرجه حرارت بالا لازم است که بهترین شرایط در ماهای اردیبهشت ومرداد است

ü الودگی این قارچ هوا زاد است هر چند که بذر زاذد هم میشود ولی از طریق بذر وارد گیاه

ü نمی شود وایجاد بیماری نمی کند

ü اسپورهای اولیه جوانه زده ودربافت درون تخمدان ایجاد بیماری میکند

بیماری پا خوره گندم

ü این بیمای در ایران بخصوص در شمال وجود دارد از علایم این بیماری سفید شدن خوشه

ü است وبهترین راه تشخیص مرزعه این بیماری بیرون کشیدن بوته از خاک راحت است

ü بیماری در رطوبت زیاد مهمتر است از ریشه وطوقه حمله می کند

ü این قارج تولید مثل جنسی دارد ولی زیاد مهم نیست قارچ به صورت طناب های ریسه ای

ü روی ریشه حرکت میکند ودوام میابد معمولا خاکهایی که زهکشی ضعیفی دارد بیشتراند

Plant helght

ü Flgure20.18 decpitation reduces and lAA(auxin) restor endogenous content in pea plants .numbers refer to the leaf node (fram ross et al .2000)

ü 24)for example /a prolonged cold treatment is required for both the syem elongation and the flowering of thlaspi arvense(field pennycress )and gibberellin can subsitute for the cold treatment.

ü In the absence of the cold treatment / ent_kourenoic acid accumulates to high levels in the shoot tip which is also the site perception of the cold stimulus .After cold treatiments and a return to high temperatures /the ent-kourenoic acid is converted to GA the most active gibberellin for stimulating the flowering response . these results are consistent with a cold-induced increas in the activity of ent kourenosic acid hydroxylase in the shoot tip (Hazebroek and Metzger 1990)

ü AUXIN Promotes Gibberellin Biosynthesis

Although we often discuss the action of hormones as if they act singly / the net grtowth and development of the plant are the results many combined signals .In addition / hormones can influence each others biosynthesis so that the effects produced by one hormone may in fact be mediated by others .

ü For example / it has long been known that auxin induces ethylene biosynthesis