|
بي شک فرهنگ و تاریخ کویر نشینان بخش بسیار مهمی از تاریخ این مرز و بوم را تشکیل می دهد . وجود آثار تاریخی فراوان در مناطق کویری که اکثرا متعلق به تاریخ قبل از اسلام می باشد خود گواهی بر این گفتار است . بخل خاک و آسمان از کویر نشینان مردمانی سخت کوش و قانع پدید آورده است که هر بیننده ای را به تحسین وا می دارد . | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
در کتب درسی , کویرهای ایران به دو قسمت تقسیم شده اند , دشت کویر و کویر لوت . در این مقاله قصد دارم تقسیم بندی دقیقتری از کویرهای ایران ارایه دهم و در هر قسمت به صورت جداگانه توضیحاتی ارایه کنم . دشت کویر شامل دو کویر می باشد که توسط جاده سنتی جندق به بیدستان ( جاده کنونی جندق به دامغان ) از یکدیگر جدا می شوند . کویر شرقی به کویر بزرگ و کویر غربی به کویر کوچک مشهورند . کویر بزرگ از شمال به سلسله جبال البرز شرقی و کوه های بینالود از شرق به شهر عشق آباد و ازبک کوه , از غرب به کویر کوچک و از جنوب به کویر لوت و کویرهای اطراف یزد و خور محدود می شود . کویر کوچک (کویر مسیله ) از شمال به کوههای البرز شرقی و مرکزی , از جنوب به کویر ریگ جن , از غرب به کوههای مرکزی ایران و سلسله جبال کرکس و از غرب به کویر بزرگ محدود می شود . این کویر در بر گیرنده کویرهای مرنجاب , بند ریگ , دره نخجیر , کویر سمنان و دریاچه نمک آران , حوض سلطان و کوههایی همچون سیاه کوه , سفیدآب , کوه طلحه , کوه دم و کوه یخاب می باشد . کویر ریگ جن حد فاصل کویر کوچک و کویرهای طبس و یزد می باشد . این کویر به علت دارا بودن مناطق وسیع باتلاقی , تپههای شنی بلند و ریگزارهای وسیع جزو صعب العبور ترین مناطق جهان می باشد که تا کنون عده محدودی از آن عبور کرده اند . کوه ملا هادی در این کویر قرار دارد . مناطق کویری طبس و یزد جزو دیگر مناطق کویری ایران می باشند که حد فاصلی بین کویر لوت و کویر بزرگ محسوب می شوند .باتلاق گاوخونی در این منطقه واقع شده است . کویر لوت یکی از صعب العبورترین نقاط جهان است . در قسمتهایی از این کویر هیچ موجود زنده ای حتی باکتری هم وجود ندارد . گرمترین نقطه کره زمین در این منطقه قرار دارد . شهر کلوته ها در حاشیه غربی این کویر قرار گرفته است . این شهر خیالی حاصل فرسایش شدید زمین در اثر وزش باد می باشد که از دور شباهت زیادی به یک شهر بزرگ دارد .
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
استان سيستان و بلوچستان از جمله استانهاي بياباني كشور است كه با واقع شدن در اقليم گرم و خشك داراي محدوديتهاي ويژه اكولوژيكي و طبيعي نظير كمي و نامنظم بودن ريزشهاي جوي ، درجه حرارت بالا ،فقر پوشش گياهي ، بادهاي فرساينده مانند باد 120 روزه سيستان ، فرسايش شديد خاك و..... مي باشد
تازه واردی که قدم به فلات ایران می گذارد با ردیف هایی از دهانه هایی مواجه می شود که مناطق خشک کوهپایه ها را طی می کنند تا به نقطه ای سبز و خرم که همیشه یک شهر یا روستا است برسند.
اگر کنجکاوی به خرج دهد و به بررسی ادامه دهد درخواهد یافت که این سوراخ ها ،دهانه های چاه هایی هستند که سطح زمین را به دهلیزهای زیر زمینی متصل می کنند که این دهلیز ها آب موجود در سفره های زیر زمینی را به روستا ها منتقل می کنند.این مجموعه ی بزرگ را که نشان از تلاش و پشتکار مبدعانش دارد و نیز نمادی است که بیانگر فرهنگ،تمدن و تاریخ مردمان سرزمینش است «قنات»نامیده شده است.
قنات ریشه ای کهن در تاریخ ما دارد . اولین قناتها در حدود 4000سال پیش،قرنها قبل از عصر اگوست در گستره ی فرهنگی و اجتماعی ایران احداث شده اند وبا توجه به امکانات و دانش کاربردی که درآنها مشاهده میشود،نه تنها در آن زمان بلکه تا قرنها بعد در دیگر نقات جهان نظیر نداشته اند.
به همین علت امروزه در جهان قناتها به عنوان بزرگترین شاهکار بشریت در دوران باستان شناخته می شوند.*
بعد ار انقراض ساسانیان و ورود اسلام به ایران قنات توسط مسلمانان ایرانی در سایر کشورهای جهان ازجمله:(عربستان،مصر،هند،چین واسپانیا) گسترش یافت.
پس ازآنکه قنات در سایر نقاط جهان از چند قرن پیش گسترش یافت ،با آنکه برای ایرانییان یک دانش معمول بود ولی موجبات حیرت سایر جهانییان را فراهم ساخت.
مجله شکار و طبیعت
شماره 66 ، مهر و آبان 1379
گذری بر جای پای محمل سواران لوت
لوت جایی است که با واژه های شکوفه ، شبنم ، ژاله ، عشق و عاشقی ، گشت و گذار و خورد و خواب ، بیگانه است . پهنه باز و گسترده ای که زینت بخش آن سنگ ریزه ، ماسه ، طوفان شن ، سوز و سرما و تف و گرماست ...
نه آب شیرینی هست که گلو را تازه کند و نه سایه ای که به رهگذران پناهی عرضه دارد .
درخت تاغ Haloxylon
Cyperus conglomeratus کلبيت
Zygophyllum eurypterum قيچ
Ephedra strobilacea ريش بز
Stipagrostis plumosaنسي
Salsola crassa علف شور الوان
Salsola tomentosa شور بياباني
Tribulus terrestris نخودوک
Nitraria schoberi قره داغ
Tamarix hispida گز
Pistacia Khinjuk & Amygdalus scoparia پسته وحشي و بادام کوهي
Suada fruticosa سياه شور
Amygdalus scopariaبادام کوهي
Halanthium raiflorum گل شوره زار
Pteropyrum aucheri پرند
ريواس Rheum ribes
اشنان Seidlitzia rosmarinus
Artemisia sieberi درمنه دشتي
comosum
اسکنبيل Calligonum
Astragalus Squarrosus نتر
Ficus carica L.subsp rupestrise انجير خوراکي صخره اي
اسفناج وحشی -Atriplex
Smirnovia iranica دم گاوي
گياه باريجه Ferala gum mosa
