افق فراليك
افق فراليك
توصيف عمومي: افق فراليك افقي زيرسطحي است كه نتيجه هواديدگي شديد و دراز مدت ميباشد كه بخش رس خاك با رسهاي با فعاليت پايين و بخش سيلت و شن با كانيهاي بسيار مقاوم مثل اكسيدهاي آهن، آلمونيوم، منگنز و تيتانيوم غالب شده است.
معيارهاي مشخصه: افق فراليك بايد خواص زير را داشته باشد:
· اندازه ذرات شنيلوم يا ريزتر و كمتر از 90 درصد (وزني) سنگريزه، سنگ يا پتروپلينتيك (آهن- منگنز) سفت شده، و
· ظرفيت تبادل كاتيوني ( با 1 مولار استات آمونيوم)، 16 سانتي مول بر كيلوگرم رس يا كمتر و ظرفيت تبادل كاتيوني موثر (مجموع بازهاي قابل تبادل بهاضافه اسيديته قابل تبادل در 1 مولار كلريد پتاسيم) كمتر از 12 سانتي مول در كيلوگرم رس، و
· كمتر از 10 درصد رس قابل دسپرسه در آب بهجز مواد خاكي كه خواص جريك يا بيش از 4/1 درصد كربن آلي دارند، و
· كمتر از 10 درصد كانيهاي قابل هواديدگي در بخش 200-50 ميليمتر، و
· هيچ كدام از خواص مشخصه افق انديك، و
· ضخامت حداقل 30 سانتيمتر.
شناسايي صحرايي: افق فراليك همراه با سطوح ژئومرفيك قديمي و پايدار يافت ميشود. به طور كلي ماكروساختمان در ديد اول متوسط تا ضعيف بهنظر ميرسد. بههر حال افق فراليك تيپيك، ميكروخاكدانه قوي دارد (pseudosand). استحكام آن معمولا شكننده است و مواد خاكي، زير انگشتان مثل پودر بنظر ميرسند. نمونههاي افق فراليك بهعلت چگالي ظاهري كم نسبتا سبك وزن ميباشند؛ از نشانههاي تخلخل بالا، صداي پوكي در موقع ضربه زدن ميباشد.
شكلهاي انباشته و فشاري نظير پوستههاي رسي و سطوح فشاري معمولا وجود ندارند اگرچه بعضي پوستههاي انباشتگي ممكن است در بخش پايينتر افق وجود داشته باشد. مرزهاي افق فراليك معمولا پخشيده بوده و كمي تفاوت در رنگ يا توزيع اندازهاي ذرات در افق ميتواند يافت شود. بافت آن شنيلوم يا ريزتر و داراي كمتر از 90 درصد (وزني) سنگريزه، سنگ يا تجمع پتروپلينتيك ميباشد.
مشخصات ديگر : شرايط كانيهاي قابل هواديدگي/ ذخيره كل بازها (TRB= Ca، Mg، K و Na تبادلي و معدني) كمتر از cmol/kg25 خاك ممكن است شاخص آن باشد.
ارتباط با ديگر افقهاي مشخصه: افق فراليك، ممكن است شرايط افزايش رس كه افق آرجيك را مشخص ميكند داشته باشد. اگر 30 سانتيمتر بالايي افق داراي افزايش رس، شامل %10 يا بيشتر رس قابل دسپرسه در آب باشد، افق آرجيك نسبت به افق فراليك براي اهداف ردهبندي تقدم دارد، مگر اينكه مواد خاكي، خواص جريك يا بيش از 4/1 درصد كربن آلي داشته باشد.
Fe، Al و Si قابل استخراج با اسيد آمونيوم اكسالات (پهاش 3) در افق فراليك بسيار پايين است و آنرا از افق انديك و نيتيك جدا ميكند. افق انديك حداقل F eox5/0+Alox < 4/0 (در حضور بيش از 10 درصد ذرات شيشههاي آتشفشاني در خاك) دارد و افق نيتيك مقدار قابل ملاحظهاي اكسيدهاي آهن فعال، بيش از 2/0 درصد آهن قابل استخراج با اسيد اكسالات (پهاش 3)، كه بيش از 5 درصد از آهن قابل استخراج با سيترات-ديتيونات ميباشد، دارد.
مرز آن با افق كمبيك با شرايط ظرفيت تبادل كاتيوني موثر/ ظرفيت تبادل كاتيوني/ كانيهاي قابل هواديدگي مشخص ميشود. بعضي از افقهاي كمبيك، ظرفيت تبادل كاتيوني پاييني دارند. بهر حال مقدار كانيهاي قابل هواديدگي (يا متناوبا، مقدار ذخيره بازها) افق فراليك بسيار بالا ميباشد. اينچنين افقها مرحله پيشرفتهاي از هواديدگي را نشان داده و انتقال بين افق كمبيك و فراليك را شكل ميدهند.