تصاوير آبخيزداری

تصاوير آبخيزداری
در اين مجموعه، تصاويری از فعاليت‌های آبخيزداری را مشاهده خواهيد نمود . . .

 

---

تصاوير مراتع ايران
در اين مجموعه، تصاويری از مراتع سراسر ايران را مشاهده خواهيد نمود . . .

 

---

تصاوير جنگل‌های ايران
در اين مجموعه، تصاويری از جنگل‌های 5 ناحيه رويشی ايران را مشاهده خواهيد نمود . . .

 

---

تصاوير بيابان‌های ايران
در اين مجموعه، تصاويری از نواحی بيابانی ايران را مشاهده خواهيد نمود . . .

 

 

 

 

منبع :سایت سازمان جنگلها ومراتع 

منبع متن : http://www.vahidvaka.blogfa.com

دو روش كنترل فرسايش خاك

۱ - چپرسازي و شمع­كوبي و سنگ­چيني

 

 اين روش بيشتر براي نقاطي از سطح كوه كه شيب آن زياد و جنس زمين طوري است كه دائم تخريب مي­شود و ريزش مي­كند (مثل تشكيلات شيستي) مناسب مي­باشد. البته در روش سكوبندي هم گاهي بجاي ديواره سنگ­چين در پاي سكوها از شمع استفاده مي­­شود؛ با اين تفاوت كه در آنجا براي جلوگيري از ريزش خاك سكو، ولي در اينجا (در روش چپرسازي و شمع­كوبي) كه معمولا امكان ايجاد سكو نيست، وسيله­اي براي جلوگيري از ريزش خاك و سنگ دامنه­هاي پرشيب كوه است. چپر و شمعها را بيشتر سرشاخه­هاي درختان تشكيل مي­دهد. بر اثر ريزش كوه و جمع شدن مواد در پشت اين چپرها و شمعها، بطور طبيعي تقريبا يك سكو بوجود مي­آيد كه سطح آن مثل سطح سكوهاي ساخته شده صاف نيست.

 

۲ - احداث سدهاي خشكه­چين

 

در نواحي كه سنگ زياد است معمولا براي جلوگيري از فرسايش زمين و همچنين مرمت سطح­هاي فرسايش يافته در دامنه كوهها از سنگهاي آن محل، سدهاي كوچكي در نقاط فرسايش يافته بويژه در داخل آبراهه­ها مي­سازند كه به سد خشكه­چين معروف است. در لابلاي سنگها مواد چسبنده از قبيل گل يا گچ يا آهك و غيره نمي­ريزند، از اين­رو آنها را خشكه­چين مي­گويند. اين سدهاي كوچك كه فقط با قرار دادن سنگها بر روي هم در روي خطوط ميزان احداث مي­شوند، مانع از جريان شديد آب مي­شود و با ايستادن آب در پشت آن به نفوذ دادن آب در زمين كمك مي­كند كه در نتيجه مانع از فرسايش خاك هم مي­شود.

 

مبارزه با فرسايش آبي

 

       معمولا براي حفظ خاك و مبارزه با فرسايش دو راه وجود دارد: مبارزه مستقيم و    مبارزه غير مستقيم. اين دو روش مبارزه نمي­توانند جايگزين يكديگر شوند، بلكه بصورت مكمل مي­باشند. استفاده از فعاليتهاي مديريتي (Best Management Practices)، در قالب مديريت جامع حوزه­هاي آبخيز، روشي مناسب در كنترل و كاهش ميزان فرسايش و رسوب است.

 

1-      مبارزه غير مستقيم

       در مبارزه غير مستقيم هدف ايجاد پوشش گياهي يا بيشتر كردن آن است. براي نتيجه گيري بهتر، بايستي روش بهره­برداري از زمين با حفظ خاك متناسب باشد و به جهت ايجاد تعادل بين خاك و گياه و زمينهاي مرتعي و جنگلي و زراعتي مشخص گردد تا نقاطي كه استعداد جنگل را دارد، جنگل­كاري، و قسمتهايي كه براي مرتع­داري مناسب است، در آنجا پوشش مرتعي ايجاد يا توسعه داده شود و خلاصه سطح­هايي كه براي كشاورزي مستعد است، گياهان زراعتي مناسب با آن محل بويژه از خانواده لگومينوز كاشته بشود. هر چند گياهان زراعتي خاك را به خوبي مرتع و جنگل در برابر عوامل فرسايشي حفظ نمي­كنند، اما چون خاك استعداد كشاورزي دارد، چنانچه از روي اصول صحيح كشت و زرع گردد، هم از لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه است و هم خاك حفظ خواهد شد.

      در بهره­برداري صحيح از خاك در نقاط كوهستاني معمولا بايد نكات ذيل مراعات بشود:

     زمينهايي كه شيب آنها زياد و صخره­اي است و همچنين سطحهايي كه خاكش كم است، مانند قله كوهها را بايد به احداث جنگل اختصاص داد تا حساسيت خاك در مقابل فرسايش كم شود و زمينهايي كه داراي خاك نرم و مرطوب و كوهپايه­اي است و نسبت به زمينهاي جنگلي شيب كمتري دارد در آنها مرتع بوجود آورد و خلاصه اراضي كه خاكش خوب و شيب آن كم است و دسترسي به آب آبياري لازم هم هست، با احتياط و از روي اسلوب صحيح كشاورزي بشود.

 در اينجا قابل ذكر است كه بسياري از كارشناسان كه برنامه آبخيزداري را اجرا مي­كنند معتقدند در نقاطي كه منظور حفظ خاك است،‌ به هيچ وجه نبايد زراعت بشود، كمااينكه در ايران در كليه حوزه­هاي آبخيزداري بكلي مانع بهره­برداري از زمين بصورت كشاورزي و براي دامداري مي­شوند، زيرا شخم زدن زمين و همچنين بدون پوشش گياهي ماندن آن براي مدتي از سال به فرسايش خاك كمك مي­كند.

 

2-    مبارزه مستقيم

      مبارزه غير مستقيم يعني ايجاد پوشش گياهي يا تقويت پوشش زنده خاك بيشتر به منظور پيشگيري صورت مي­گيرد، در صورتيكه مبارزه مستقيم هنگامي شروع مي­شود كه خاك فرسايش يافته باشد و بايد اقداماتي انجام داد كه خاك بيش از اين فرسايش نيابد و امكاناتي فراهم كرد تا سطوح فرسايش يافته ترميم گردد. بنابراين در مبارزه مستقيم وضع خاك از نظر فرسايش از مرحله پيشگيري به مرحله استعلاجي مي­رسد كه انجام اين امر مستلزم صرف هزينه زياد است و اصل اقتصادي آن بايستي مراعات گردد.

      فرسايش آبي موقعي اتفاق مي­افتد كه سرعت آبهاي جاري از سرعت آستانه فرسايش تجاوز كند. سرعت آستانه فرسايش، حداقل سرعتي است كه آب بتواند ذرات خاك را با خود حمل كند. در مبارزه مستقيم با فرسايش آبي، هدف نفوذ دادن آب بيشتر در زمين، يا هدايت آبهاي اضافي به طرف مجاري خروجي و خلاصه جلوگيري از سرعت آبهاي جاري در سطح زمين است تا به سرعت آستانه فرسايش نرسد كه موجب فرسايش خاك گردد.

      مبارزه مستقيم با فرسايش را معمولا از طريق ايجاد بانكت­هاي افقي در امتداد خطوط تراز و ايجاد سكوهاي محافظ و حايل و ديگر اقداماتي كه بعدا به آنها اشاره خواهد شد، انجام مي­دهند.

 

مبارزه با فرسايش خاك

مبارزه با فرسايش خاك

 

همانطور كه قبلا شرح داده شد، خاك توسط آب و باد فرسايش مي­يابد. پوشش گياهي و هوموس در جلوگيري از هر دو نوع فرسايش (آبي و بادي) بسيار موثر است.

براي جلوگيري از فرسايش خاك در درجه اول بايد هدف ايجاد پوشش گياهي باشد. اما بديهي است كه در بعضي نقاط، شرايط طبيعي طوري است كه امكان روييدن گياه نيست ولي در هر حال بايد اقداماتي در زمينه جلوگيري از فرسايش خاك صورت گيرد. در اين شرايط بايستي از فكر ايجاد پوشش گياهي در آن منطقه منصرف شد و روشهاي ديگري را براي نفوذ دادن آب در زمين (در فرسايش آبي) و تثبيت خاك در فرسايش آبي و بادي در پيش گرفت. به عنوان مثال حفر جويها يا بانكت­ها در دامنه كوهها در جلوگيري از فرسايش آبي و استعمال مالچ نفتي در تثبيت ماسه­هاي روان و ديگر اقدامات كه ذيلا به شرح آنها خواهيم پرداخت.

لازم به ذكر است كه اقدامات لازم درباره جلوگيري از فرسايش خاك و انتخاب روش و بكار بردن وسيله صحيح براي مبارزه با آن بايد با مطالعات و بررسيهاي دقيق و توجه به وضع اقليمي و جغرافيايي و حتي اجتماعي منطقه مربوطه صورت گيرد نه آنكه يك فرمول و يك دستورالعمل براي مبارزه با فرسايش بادي براي كليه نقاط بكار برده شود.