مهندسی آبخیزداری میم

• نقشه پلي گون Catchment
• نقشه بلوك هاي شهري بصورت پلي گون Cityblock
• نقشه خطي Contour شامل خطوط تراز
• نقشه خطي Drainage
• نقشه خطي Faultsشامل گسلهاي منطقه
• نقشه پلي گون Geology
• نقشه پلي گون Geomorphology
• نقشه landuseيا كاربري اراضي بصورت پلي گون
• نقشه Rainfall شامل اطلاعات ايستگاههاي هواشناسي به شكل فايل نقطه اي و جداول مربوطه
• نقشه خطي topo1 حاوي خطوط تراز

براي دريافت راهنمائي از منو Help مي توانيد به يكي از طرق زير به راهنماي سيستم دست پيدا كنيد:

  انتشارات نيز ناقوس كتابي براي آموزش  ILWIS 2.2 منتشر كرده است. راهنمائي هاي آنلاين شركت توليد كننده ILWIS به كاربران كمك خواهد كرد.

================================================

2- نوار منو
شامل شش منو File, Edit, Operations, View, Window و Help مي باشد كه در مراحل مختلف استفاده از نرم افزار در دسترس مي باشد. منو Operations مهمترين اين منوهاست كه گزينه هاي متعددي براي كار با نقشه ها در آن وجود دارد. دستورات منو Operations از طريق هدايتگر نيز در دسترس است.

3- نوار ابزار هاي استاندارد
اين نوار شامل ميانبري گرافيك براي تعدادي از دستورات پراستفاده از نرم افزار است:

آيكون	عملكرد	آيكون	عملكرد
	باز كردن و تعريف مسير جاري		نمايش ويژگيهاي فايل
	باز كردن نقشه و اشياء مسير جاري		خصوصي سازي كاتالوگ
	باز كردن پنجره اطلاعات پيكسل		نمايش فايلها بصورت ليست
	كپي		نمايش بصورت جزئيات
	تاييد		تغيير مسير
	حذف

6- تب هدايتگرNavigator

از اين تب براي تعيين مسير نقشه ها و فايلها استفاده مي شود.

7- تب هاي Operation-tree و Operation-list

اين دو تب ليستي از كارهاي قابل انجام در نرم افزار را بصورت دسته بندي شده و ليست وار در اختيار قرار مي دهد.

8- نوار وضعيت

اين نوار كه در پائين ترين قسمت قرار گرفته است هنگامي كه موس روي يك گزينه يا آيكون قرار مي گيرد توضيحاتي را ارائه مي كند.

==================================

فصل دوم

=============

علاوه بر داده هاي فوق يك سري عناصر ديگر نيز در اين سيستم وجود دارد كه به آنها نيز بطور جداگانه پرداخته مي شود.

• عناصر سرويس دهنده كه عبارتند از:Domains, representations, coordinate systems و georeferences.

• عناصر در برگيرنده يا Container objectsشامل مجموعه اي از اطلاعات حاشيه نقسه اي وداده ها، ليست نقشه ها،  نقشه هاي نمايشي، طرح هاي آماده چاپ و متنهاي حاشيه نقشه.

• اشياء خاص شامل: هيستوگرامها(،،و)، مجموعه نمونه ها ()، جداول دوبعدي ()، ماتريسها ()، فيلترها()، توابع تعريف شده توسط كاربر() و اسكريپت ها ().

  ====================================

• داده هاي برداري

  --

  در مدل برداري موقعيت هر عارضه با يكسري مختصات Xو Y مشخص مي شود. علاوه بر موقعيت عارضه مفهوم عارضه نيز با يك برچسب تعيين مي شود. سه نوع متداول نقشه هاي برداري عبارتند از

  • نقشه هاي نقطه اي يا Points:اين نقشه ها مواردي چون مختصات چاهها، ايستگاههاي هواشناسي، نقاط نمونه برداري شده و ... را شامل مي شوند و با يك زوج عدد (X,Y) مشخص مي شوند. خود عارضه نيز يك كد بعنوان برچسب مي گيرد.

  • نقشه هاي خطي يا Segments: اين نقشه ها با مختصات نقاط آغازين، انتهائي و بينابين (اصطلاحاً ورتكس) مشخص مي شوند. هر خط يا سگمنت نيز يك كد بعنوان برچسب مي گيرد.

  • نقشه هاي پلي گون يا Polygons: اين نقشه از طريق خط محاط بر سطح يا همان مرز مشخص مي شوند. پلي گونها سطوح بسته اي را تشكيل مي دهند كه مرز بيروني آنها از يك نقطه شروع شده و به همان نقطه برمي گردد. هر پلي گون يك كد يا برچسب مي گيرد كه مشخص كننده سطوحي چون جنگل، درياچه و ... مي باشد.

  اغلب داده هاي برداري از ورود مستقيم توسط كاربر، رقومي سازي و يا Import از ساير نرم افزارها يا GPS ايجاد مي شوند. اين داده ها قابل تبديل به مدل رستري هستند. از مزاياي اين مدل داده اي حجم كم اشغال شده بوسيله حافظه است.

  

• ========================================

• داده هاي رستري

  آرايش داده ها در مدل رستري به شكل يك شبكه است كه هر عضو اين شبكه را يك پيكسل مي نامند. هر پيكسل يك عدد منحصر به فرد دارد.  پيكسل ها داراي ابعاد يكساني هستند. بنابراين نيازي به ذخيره مشخصات هر پيكسل بطور جداگانه نيست و با استفاده از ژئورفرنس وميتوان با داشتن ابعاد پيكسلها و شماره سطرو ستون به يك پيكسل خاص دسترسي پيدا كرد.

  نقشه نقطه اي : يك نقطه بوسيله مختصات سطر و ستون و انداز پيكسلها در اين مدل داده اي قابل دستيابي است. يه هر پيكسل يك برچسب اختصاص داده مي شود. يك خط نيز مجموعه اي از پيكسلهاي بهم پيوسته است كه  داراي يك برچسب واحد هستند. نقشه پلي گون نيز سطحي به هم پيوسته از پيكسلهاست كه مساحت آن برابر با تعداد پيكسلها ضربدر مساحت يك پيكسل است.

  در اين سيستم امكان تبديل داده هاي برداري به رستري  و باالعكس وجود دارد.

  

• ====================================================

• داده هاي توصيفي

  دادهائي كه به داده هاي جغرافيائي نقطه اي، خطي و پلي گون مرتبط مي شوند و اطلاعات تكميلي در مورد عوارض ارائه مي كنند را داده هاي توصيفي مي نامند. فرض كنيد كه يك فايل نقطه اي شامل ايستگاههاي هواشناسي موجود در يك حوزه آبخيز موجود است. مي خواهيم نقشه به نحوي طرح ريزي شود كه با كليك روي نام يك ايستگاه آمار بارندگي آن ايستگاه نمايش داده شود. در اين حالت ما داده هاي بارندگي را بصورت اطلاعات توصيفي ذخيره خواهيم كرد. در منابع فارسي Attribute data را گاهي مستندات نيز ترجمه كرده اند. در هر حال منظور جداولي است كه بصورت بانك اطلاعاتي اين داده ها را در خود ذخيره مي كنند.

  به اين نكته توجه داشته باشيد كه در ILWIS صرفاً نقشه هاي با دامنه ID و Class امكان ارتباط با داده هاي توصيفي را دارند.  نقشه هاي با دامنه Value نمي توانند به داده هاي توصيفي لينك شوند ولي مي توان از آنها نقشه هاي داراي مستند ساخت.

  به دليل اهميت اين مبحث در فصل چهارم  با جزئيات كامل به روش کار با داده هاي توصيفي خواهيم پرداخت.

  

• =========================================

• ارتباط و وابستگي بين فايلها

   همانطور كه در بخش ساختار داده ها ذكر شد علاوه بر دادهاي رستري، نقطه اي ، خطي و پلي گون اشياء ديگري وجود دارند كه بين نقشه هاي مختلف وابستگي ايجاد مي كنند. توجه شما را به اين نكته جلب مي كنم كه گاهي اين ارتباط براي آناليز داده حتي اجباري خواهد بود (بعنوان مثال براي روي هم انداختن دو نقشه رستري لازم است داراي يك ژئورفرنس باشند// در اينجا منظور ضرب دو نقشه است). اكنون مسئله اين است كه چگونه مي توان ارتباط دو نقشه را تشخيص داد؟
  پاسخ اين سؤال در گزينه  properties   نهفته است. با فعال كردن يك فايل و زدن آيكون مي توان به ويژگي هاي يك فايل دسترسي پيدا نمود.  راه ديگر دسترسي به اين ويژگيها راست كليك كردن و انتخاب گزينه  properties  از منو پاپ آپ باز شده است.

  در حالتي كه يك نقشه از يك نقشه ديگر مشتق شده باشد حالت خاصي پديد مي آيد كه به آن وابستگي يا dependency. گويند. نقشه هاي وابسته قابل ويرايش نيستند و براي ويرايش آنها لازم است وابستگي آنها شكسته شود. گاهي نيز مي توان بجاي انجام محاسبات صرفا رابطه بين عوامل تعريف مي شود و اين خود نوع ديگري از وابستگي است كه به كاهش فضاي لازم براي نقشه ها مي انجامد. صرف وابسته بودن دونقشه دال بر انجام تغييرات كامل در دو نقشه وابسته نخواهد بود بلكه لازم است اين تغييرات Up Date شوند.

• ================================

• دامنه

  دامنه ها در ILWIS در برگيرنده يكسري شناسه هاي معتبر، نام كلاس يا ارزشهائي هستند كه در يك نقشه يا جدول مورد استفاده قرار مي گيرند.  representation يا نمايه ها اشيائي مرتيط با دامنه ها هستند كه معرف يك رنگ يا الگوي خاص براي نمايش دامنه هستند.چهار نوع متعارف دامنه عبارتند از:

  ID	يك شماره منحصر به فرد را (با يا بدون) يك پيشوند به اشياء اختصاص مي دهد.
  Class	اين دامنه براي مواردي كه هدف طبقه بندي مقادير است به كار مي رود بعنوان مثال براي خاك داريم : رسي، شني و لومي.
  Value	براي داده هاي محاسباتي، ميانيابي شده و  اندازه گيري شده بكاري مي رود
  Image	براي داده هاي سنجش از دور، عكسهاي هوائي و تصاوير كه ارزشي بين 0 تا 255 دارند.

  وقتي نقشه جديدي ايجاد مي شود مي بايست براي آن دامنه مناسبي تعريف شود در اينصورت:

  - اگر قصد تهيه يك نقشه طبقه بندي شده را داريد از يك دامنه نوع كلاس استفاده كنيد.
  - اگر قصد اختصاص يك نام منحصر بفرد يه اشياء را داريد(نامهاي غير تكراري) از يك دامنه identifier استفاده كنيد.
  - اگر داده هاي شما عددي هستند از دامنه value استفاده كنيد. تعدادي از دامنه هاي عددي موجود در سيستم عبارتند از:
   

  نوع دامنه	دامنه تغييرات	نوع دامنه	دامنه تغييرات
  Radar	0 تا 32767	Image	0-255
  Perc	0-100	Min1to1	-1.00 تا1.00
  NOAA	0 - 1023	Distance	0-1000000
  Count	0-1000000	Value	-9999999.99 تا 9999999.99با دقت 0.01

  ديگر انواع دامنه در جدول زير همراه كاربرد آنها ليست شده اند:

  دامنه	كاربرد
  Bit	صفر و يك (سيستم باينري)
  Bool	براي تعريف حالت بلي و خير به سه شكل  True، False يا undefined .
  Picture	براي نقشه هاي رستري داراي رنگ منحصر بفرد (غير تكراري) هستند و پيكسل مفهوم خاصي ندارد. همچنين براي تصاوير اسكن شده و نيز تركيب رنگ نيز استفاده مي شود.
  Color	براي نقشه هاي رستري با تركيب رنگ 24 بيتي
  Group	گروه: اين دامنه براي طبقات تعريف شده توسط كاربر استفاده مي شود.
  String	حاوي رشته هاي متني

  ايجاد يك دامنه

  اين عمل به سه طرق قابل انجام است.

  1- انتخاب گزينه Create Domain از منو فايل

  2-كليك بر روي New Domain در Operation-list

  3- كليك بر روي دكمه در كنار ليست دامنه ها

  پنجره اي باز مي شود كه نوع دامنه، نام دامنه و توضيحات در آن قابل درج است. پس از آن يك دامنه ايجاد مي شود براي درج آيتم در دامنه هاي كلاس از كليد Insert استفاده كنيد.

  تبديل دامنه ها...

• ====================================

• نمايه

  Representation يا نمايه شيوه نمايش كلاسها و اعداد را تعريف مي كنند.يك نمايه نوع رنگ يا دامنه تغييرات رنگ را براي نقشه ها تعريف مي كند. علاوه براين براي نقشه هاي پلي گون امكان هاشور زدن و الگو دادن را نيز پديد مي آورد. نقشه هاي با دامنه Bool,  Bit،ID يا Color نمايه نخواهند داشت.

  انواع نمايه

  • representation class: اين نوع نمايه براي نمايش طبقات به كار مي روند و هر رنج از اعداد يا گروه ها با رنگ و الگوي مورد نظر تعريف مي شوند.

  • representation gradual: اين نمايه براي اعداد به كار رفته و تغيير رنگ تدريجي را تعريف مي كند.

  • representation value: اين نمايه عموماً براي دامنه هاي نوع Image ، دامنه هاي نوع سيستم و دامنه هاي تعريف شده توسط كاربر بكار مي رود.

  ايجاد يك نمايه

  اين عمل به سه طرق قابل انجام است.

  1- انتخاب گزينه Create representation از منو فايل

  2-كليك بر روي New representation در Operation-list

  3- كليك بر روي دكمه در كنار ليست representation ها در پنجره تبادلي نقشه

  پنجره اي باز مي شود نام دامنه و نام representation را در خواست مي كند. سپس برحسب نوع نقشه بوسيله كادر تبادلي زير مي توان نوع رنگ و الگو را مشخص نمود:

  

• =================================

• نمايش و مديريت لايه هاي اطلاعاتي

  فايل زيپ نقشه هاي مثال فصل اول را در يك مسير مشخص باز كنيد.
  با استفاده از آيكون مسير جاري فايلهاي از حالت فشرده خارج شده را براي سيستم تعريف كنيد.
  بر روي يكي از نقشه هاي Landuse، Rainfall و يا Topo1 دبل كليك كنيدو نتيجه را ملاحظه نمائيد. روند كار براي داده هاي رستري نيز مشابه است. پنجره اي بنام پنجره ديالوگ مطابق باشكل زير تنظيماتي را براي نمايش ارائه مي كند.

  

  فعلا تنظيمات پيش فرض را تاييد كنيد تا نقشه اصلي نمايش داده شود. در ILWIS اين پنجره هميشه هنگام باز كردن نقشه ظاهر مي شود. به ابزارهاي مديريت لايه و نمايش آن دقت كنيد:

  

  بر روي يك قسمت از نقشه دبل كليك كنيد در صورتيكه گزينه info در مرحله قبل فعال باشد اطلاعات مستندي محل كليك شده نمايش داده خواهد شد.

• ======================

  فصل سوم

• ===================

• سيستم مختصات

  اگر دقت كرده باشيد در آخرين مرحله از فصل قبل هنگامي كه موس را روي نقشه باز شده جابجا مي كرديد نوار وضعيت مختصات محل را نمايش مي داد.يك فايل سيستم مختصات  يا coordinate system مختصات حداقل و حداكثر X وY را براي نقشه ها تعريف مي كند. اين مهم با نوع سيستم تصوير، زمين مبنا (Datum) و اليپسوئيد (Ellipsoid) در ارتباط است كه براي كار با آنها لازم است اطلاعاتي در اين مورد داشته باشيد. بطور متعارف از سيستم LatLon(همان طور و عرض جغرافيائي) و سيستم تصوير UTM به كرات در كارهاي علمي استفاده مي شود. عرض جغرافيائي از 0تا 90 درجه(شمالي يا جنوبي) و طول جغرافيائي از 0 تا 180 (شرقي يا غربي) تغيير مي كند.

  

  شكل زمين تخم مرغي است، براي باز كردن بصورت صفحه لازم است از سيستمهاي تصوير استفاده شود. متعارف ترين اين سيستمها كه جهاني نيز است Universal Transverse Mercator يا  UTM است كه كره زمين را به 60 زون 6 درجه اي (از طرف طولها) تقسيم مي كند. ايران تقريباً بين زونهاي 38-40 اين تقسيم بندي قرار دارد.

  توجه: تمام نقشه هاي يك منطقه بايد سيستم مختصات مشابهي داشته باشند.اگر يك فايل فاقد سيستم مختصات باشد بصورت سيستم مختصات Unknown نشان داده مي شود.

  براي اينكه با سيستم مختصات بيشتر آشنا شويد روي سيستم مختصات Cochabamba دابل كليك كنيد تا باز شود. با نوع سيستم تصوير، زمين مبنا (Datum) و اليپسوئيد (Ellipsoid) ، زون مورد نظر و همچنين اين موضوع كه چك باكس نيمكره شمالي آن انتخاب نشده است دقت كنيد. توصيه مي كنيم يك نسخه از اين فايل با نامي ديگر كپي كنيد و با انجام اصلاحات روي آن براي پروژه هاي خود استفاده نمائيد.

  ليست اليپسوئيد (Ellipsoid)هاي موجود در سيستم:

  Fischer 1960	Airy 1830
  Fischer 1968	ATS 77
  GRS 80	Australian National
  Helmert 1960	Bessel 1841
  Hough 1960	Bessel 1841 (Japan by Law)
  Indonesian 1974	Bessel 1841 (Namibia)
  International 1924	Clarke 1866
  Krassovsky 1940	Clarke 1880
  Modified Airy	Clarke 1880 (IGN)
  Modified Fischer 1960	D-PAF (Orbits)
  New International 1967	Everest (India 1830)
  SGS 85	Everest (India 1956)
  South American 1969	Everest (Malaysia 1969)
  WGS 60	Everest (E. Malaysia and Brunei)
  WGS 66	Everest (Malaysia and Singapore 1948)
  WGS 72	Everest (Pakistan)
  WGS 84	Everest (Sabah Sarawak)

   ايجاد سيستم مختصات حديد

  اين عمل به سه طرق قابل انجام است.

  1- انتخاب گزينه Create coordinate system از منو فايل

  2-كليك بر روي New coordinate system در Operation-list

  3- كليك بر روي دكمه در كنار ليست سيستم مختصات در :Polygon Map Properties, Segment Map Properties, Point Map Properties يا Georeference Properties

• ============================

• مرجع دادن نقشه يا georeferencing

   

  ژئورفرنس georeference يكي از عناصر سرويس دهنده در مدل رستري  است كه با استفاده از يك سيستم مختصات ، مختصات زميني  و ابعاد پيكسل رابطه اي را بين سطر وستون شبكه رستري ايجاد مي كند . در يك شبكه رستري هر پيكسل يك عدد منحصر به فرد دارد.  پيكسل ها داراي ابعاد يكساني هستند. بنابراين نيازي به ذخيره مشخصات هر پيكسل بطور جداگانه نيست و با استفاده از ژئورفرنس  وميتوان با داشتن ابعاد پيكسلها و شماره سطرو ستون به يك پيكسل خاص دسترسي پيدا كرد.

  براي كار با نقشه هاي رستري توجه داشته باشيد كه تمام نقشه بايد ژئورفرنس يكساني داشته باشند.

  انواع ژئورفرنس:

  •  georeference corners:با استفاده از مختصات چهار گوشه نقشه را مرجع دهي مي كند.

  •  georeference tiepoints:با استفاده از مختصات حداقل سه نقطه با پراكندگي مناسب در داخل نقشه نقشه را مرجع دهي مي كند.

  •  georeference direct linear: براي مختصات دهي مستقيم يك عكس هوائي اسكن شده توسط مدل رقومي ارتفاع به كار مي رود.

  •  georeference orthophoto: براي مرجع دهي يك عكس هوائي اسكن شده با استفاده از پارامترهاي دوربين و مدل رقومي ارتفاع منطقه

  •  georeference 3D: براي بدست آوردن يك نقشه سه بعدي از منطقه استفاده مي شود.

   ايجاد ژئورفرنس حديد

  اين عمل به سه طرق قابل انجام است.

  1- انتخاب گزينه Create georeference از منو فايل

  2-كليك بر روي New GeoRef در Operation-list

  3- كليك بر روي دكمه در كنار ليست سيستم مختصات در :Raster Map Properties.

  سيستم مختصات، نام ژئورفرنس، نوع ژئورفرنس، اندازه پيكسل و ساير پارامترهاي مورد نياز جعبه تبادلي را تعيين كنيد تا يك ژئورفرنس جديد ايجاد شود. براي آنكه به مشكلات آتي بر نخوريد توصيه مي شود سيستم مختصات انتخابي از نوع UTM باشد.

• =============================

• اين بخش شامل چند قسمت است:

  	ايجاد يك نقشه نقطه اي
  	ايجاد يك نقشه خطي
  	نصب ديجيتايزر

  قبل از آنكه شما چيزي را ديجيت (رقومي) كنيد لازم است به سيستم مختصات نقشه مورد نظر خود دقت كنيد. اكنون يكه سيستم مختصات به روشي كه در بحث مربوطه ذكر گرديد ايجاد نمائيد. ميز ديجيتايزر و لوازم آن را به كامپيوتر وصل كنيد و آنرا نصب نمائيد. يك دستگاه ديجيتازر موقعيت عوارض را بر اساس مختصات ذخيره مي كند. براي رقومي سازي صحيح اطلاعات لازم است رابطه بين مختصات ديجيتازر و نقشه درست تعريف شوند. بدين منظور حداقل سه نقطه  (ترجيحاً چهار يا بيشتر) با پراكندگي مناسب بايد براي كنترل لحاظ شوند.

  با داشتن مختصات Xi,Yi روي نقشه و مختصات روي ديجيتايزر  Xdig,i, Ydigi, از ضرايب انتقال زير استفاده مي شود:

  Xi = a1,1 * Xdig,i + a1,2 * Ydig,i + b1

  Yi = a2,1 * Xdig,i + a2,2 * Ydig,i + b2

   

   

  

  براي نصب كردن  ديجيتازر مراحل زير را دنبال كنيد:

  • تمام كابلهاي دستگاه را مطابق وصل كنيد.

  • درايور ارائه شده توسط كارخانه را نصب كنيد.

  • پورتي كه دستگاه ديجيتازر به آن وصل است را ياداشت كنيد.

  • ILWIS را اجرا نموده و از منو فايلSetup Digitizer wizard را انتخاب كنيد.

  • پورت مناسب را انتخاب كنيد.

  • مقادير baud rate, data bits, parity, stop bits را درصورتي كه لازم مي دانيد تغيير دهيد.

  • صفحه  Set Up Digitizer - Automatic Detection ظاهر مي شود. اگر مي خواهيد بطور دستي شناسائي را انجام دهيد روي دكمه Manual فشار دهيد.

  • با اتمام نصب درمنو فايلSetup Digitizer wizard علامت تائيد خواهد خورد.

  براي مرجع دادن و تعيين رابطه اي بين مختصات ميز و  نقشه مراحل زير را طي كنيد

  • از منو فايل ايتم Map Reference را انتخاب كنيد.

  • سيستم مختصات مناسبي كه قبلا ايجاد كرده ايد را در ديالوگ باز شده معرفي كنيد.

  • سيستم متريك يا جغرافيائي را نيز بپذيريد.

  • مختصات چهار نقطه كنترلي را به سيستم معرفي كنيد.

  • Map Reference در منو فايل علامت تاييد مي گيرد.

  • اكنون شما مي توانيد نقشه هاي خود را رقومي كنيد.

  • =============================

  • اين بخش شامل چند قسمت است:

    	ايجاد يك نقشه نقطه اي
    	ايجاد يك نقشه خطي
    	نصب ديجيتايزر

    قبل از آنكه شما چيزي را ديجيت (رقومي) كنيد لازم است به سيستم مختصات نقشه مورد نظر خود دقت كنيد. اكنون يكه سيستم مختصات به روشي كه در بحث مربوطه ذكر گرديد ايجاد نمائيد. ميز ديجيتايزر و لوازم آن را به كامپيوتر وصل كنيد و آنرا نصب نمائيد. يك دستگاه ديجيتازر موقعيت عوارض را بر اساس مختصات ذخيره مي كند. براي رقومي سازي صحيح اطلاعات لازم است رابطه بين مختصات ديجيتازر و نقشه درست تعريف شوند. بدين منظور حداقل سه نقطه  (ترجيحاً چهار يا بيشتر) با پراكندگي مناسب بايد براي كنترل لحاظ شوند.

    با داشتن مختصات Xi,Yi روي نقشه و مختصات روي ديجيتايزر  Xdig,i, Ydigi, از ضرايب انتقال زير استفاده مي شود:

    Xi = a1,1 * Xdig,i + a1,2 * Ydig,i + b1

    Yi = a2,1 * Xdig,i + a2,2 * Ydig,i + b2

     

     

    

    براي نصب كردن  ديجيتازر مراحل زير را دنبال كنيد:

    • تمام كابلهاي دستگاه را مطابق وصل كنيد.

    • درايور ارائه شده توسط كارخانه را نصب كنيد.

    • پورتي كه دستگاه ديجيتازر به آن وصل است را ياداشت كنيد.

    • ILWIS را اجرا نموده و از منو فايلSetup Digitizer wizard را انتخاب كنيد.

    • پورت مناسب را انتخاب كنيد.

    • مقادير baud rate, data bits, parity, stop bits را درصورتي كه لازم مي دانيد تغيير دهيد.

    • صفحه  Set Up Digitizer - Automatic Detection ظاهر مي شود. اگر مي خواهيد بطور دستي شناسائي را انجام دهيد روي دكمه Manual فشار دهيد.

    • با اتمام نصب درمنو فايلSetup Digitizer wizard علامت تائيد خواهد خورد.

    براي مرجع دادن و تعيين رابطه اي بين مختصات ميز و  نقشه مراحل زير را طي كنيد

    • از منو فايل ايتم Map Reference را انتخاب كنيد.

    • سيستم مختصات مناسبي كه قبلا ايجاد كرده ايد را در ديالوگ باز شده معرفي كنيد.

    • سيستم متريك يا جغرافيائي را نيز بپذيريد.

    • مختصات چهار نقطه كنترلي را به سيستم معرفي كنيد.

    • Map Reference در منو فايل علامت تاييد مي گيرد.

    • اكنون شما مي توانيد نقشه هاي خود را رقومي كنيد.

    • ===========================

    • ورود اطلاعات از ديگر نرم افزارها( Import)

      يكي از منابع داده هاي ساج نرم افزارها و محيطهاي ديگر است. افراد و سازمانهاي مختلف هم اكنون نيز با نرم افزارهاي مختلفي كار مي كنند، لذا در اينجا قدرت ILWIS در ورود و مديريت داده هاي ديگر سيستمها مشخص مي شود. ILWIS قادر است فايلهاي بسياري از نرم افرارهاي ساج را به محيط خود وارد كند تا كاربران آن بتوانند از منابعي كه موجود است حداكثر استفاده را بكنند.

      ورود فايلهاي رستري

      قالبهاي  رستري كه مي توان به محيط ILWIS وارد نمود عبارتند از:

      Arc/Info ASCII، Arc/Info .E00، Compuserve-GIF، Erdas-GIS، Erdas-GIS، Erdas-LAN، IDA image، Idrisi map، ILWIS ASCII raster، Paintbrush-PCX، TIFF، Windows bitmap ويا BMP.

      علاوه بر قالبهاي فوق Import General Raster امكان وارد كردن تعداد ازفرمتهاي رستري بويژه تصاوير ماهواره اي را كه بطور مستقيم قابل ورود نيستند را فراهم مي آورد. هنگام انتخاب اين گزينه ديالوگي باز مي شود كه موارد زير در آن قابل تنظيم هستند:

      Header size	تعداد بايتهاي Header تصوير
      Number of bands	تعداد باندها
      Number of columns	تعداد ستونها
      Pixel structure	Bit، Byte، Integer يا عددي وFloating point numbers ياIEEEكه هر 4 يا 8 بيت مبين يك پيكسل است.
      File structure	ساختار فايل در تصاوير چند باندي مشخص مي كند: Band Interleaved ياBIL: شيوه صحافي خط به خط باندها اشاره دارد. Band Sequential ياBSQ:  ذخيره كامل باندها پشت سرهم Pixel Interleaved ياBIP: كه به ذخيره پشت سرهم پيكسل به پيكسل اشاره مي كند.
      Output name	نام فايل خروجي

      ورود فايلهاي برداري

      قالبهاي  برداري كه مي توان به محيط ILWIS وارد نمود عبارتند از:

      Arc/Info .E00، Arc/Info .LIN, .PTS ASCII،Arc/View Shape files .SHP،Atlas segment BNA، AutoCAD .DXF، ILWIS ASCII segments .SMT، Infocam Sequential .SEQ

        ورود فرمت متداول GeoGateway

      اين فرمت متداول كه توسط PCI Geomatics (http://www.pcigeomatics.com) ارائه شده است در بسياري از نرم افزار هاي ژئومايك قابل باز شده است. اين فرمت داده هاي رستري، برداري و مستندات را پشتيباني مي كند.  در صورت لزوم مي توانيد به آدرس اين لينك براي دريافت اطلاعات كامل مراجعه نمائيد. فرمتهاي پشتيباني شده در اين سيستم عبارتند از.

      Arc/Info ASCII Grid:	Arc/Info ASCII Grid files ( .GRD and others).
      Arc/Info BIL:	Arc/Info Band InterLeaved file ( .BIL and others).
      Dieps raster:	Dieps raster format ( .EPH and others).
      ENVI raster:	ENVI image ( .HDR and others).
      Erdas Imagine:	Erdas Imagine raster map ( .IMG).
      Erdas LAN:	Erdas Lan file ( .LAN).
      ER Mapper:	ER Mapper Raster file ( .ECW ).
      Gould Lips:	Gould Lips file ( .LIP and other).
      Graphic Interchange Format:
      Hierarchical Data Format:
      Idrisi raster:	Idrisi raster map ( .IMG/.DOC).
      .GIF
      .JPG
      Laser Scan:	multiple Laser Scan files ( .LSC).
      NITF 2.0:	National Imagery Transmission Format ( .NTF).
      PCIDSK:	PCIDSK file ( .PIX).
      PCX:	PCX file ( .PCX and other).
      PPM/PGM/PBM:	PPM/PGM/PBM  ( .PPM).
      Raw Binary Image format:	Raw Binary Image format ( .RAW ,...).
      SPANS raster:	SPANS raster format ( .RNH ,...).
      Sun raster:	Sun raster file ( .RST, ...).
      TIF	Tagged Image Format ( .TIF ,...).
      Targa raster:	Targa raster file ( .TGA ,...)
      Windows bitmap:	Windows bitmap ( .BMP ,...).
      XWindows dump:	XWindows dump file ( .XWD ,...).

      ورود جداول و بانكهاي اطلاعاتي

      فرمتهاي مستند زير قابل ورود به نرم افزار هستند:

      • dBase III/IV files (DBF)

      • ILWIS 1.4 tables (ASCII)

      • Comma delimited files (ASCII)

      • Space delimited files (ASCII)

      • Fixed format يا فرمت استاندارد (SDF, ASCII).

      روش ورود يا Import

      ديالوگ Import به طرق زير در دسترس قرار مي گيرد:

      • انتخاب گزينه Impor از منو فايل
      • انتخاب گزينه Impor از Opration List
      • ==========================

    • سيستم هاي تصوير و مختصات بندي

      ويژگي داده هاي ورودي به سيستم اطلاعات جغرافيائي در نسبت دادن آنها به يك سيستم مختصات است، كه به اين عمل ژئورفرنس كردن گويند.در سالهاي نچندان دور بدست آوردن مختصات يك نقطه در عرصه با نقشه برداري طاقت فرسا مقدور بود؛ اما با ظهور سيستم موقعيت جهاني(GPS) انقلابي در اين زمينه ايجاد شده است.
      انواع سيستم تصويريا Map Projection
      سيستم تصوير راه حلي براي گستردن سطح كروي زمين روي يك صفحه است. تا كنون بيش از 400 سيستم تصوير ارائه شده كه حدود 100تاي آنها مورد توجه واقع شده اند. از اين تعداد نيز تعدادي با اقبال روبرو شده اند. نوع سيستم تصوير انتخابي بر نقشه تأثير زيادي مي گذارد و بدين       لحاظ به كابران مبتدي سيسيتم اطلاعات جغرافيائي توصيه مي شود كه توجه لازم را به اين موضوع داشته باشند. در نقشه هائي كه بوسيله ديگران تهيه شده اند بايد دقت كرد سيستم تصوير انتخابي با سيستم داده هاي مورد استفاده همسان باشد. سيستم تصوير مرسوم سيستم تصوير استوانه اي جهاني مركاتور (UTM) يا Universal Transverse Mercator است. بد نيست تهيه كنندگان نقشه هاي پايه آبخيزداري كشور نيز اين سيستم را به عنوان يك استاندارد بپذيرند تا مبادله اطلاعات آسانتر باشد.
      سستم هاي تصوير را به سه طبقه تقسيم بندي مي كنند:
      1- تصوير مخروطي: در اين سيستم محور كره زمين را محور مخروط در نظر مي گيرند و تصوير مدارها بصورت دوايري متحدالمركز روي مخروط نشان داده مي شوند. مخروط فرض شده دو حالت ممكن است پيدا كند؛ يا بصورت تانژانتي باشد و از طريق دايره اي بر مدار زمين مماس شود، يا آنكه بصورت سكانتي باشد و در دو محل با كره زمين مماس شود.
      2- تصوير آزيموتي يا Azimutal Projectionدر تصوير آزيموتي صفحه اي مسطح در قطب شمال فرض مي شود كه با سطح زمين مماس و بر محور مركزي زمين عمود است. تصويرمدارات كره زمين بصورت دواير متحدالمركز و ونصف النهار ها به حالت شعاع هاي اين دواير يك تصوير آزيموتي ايجاد خواهد كرد.( براي راحتي كار فرض كنيد كه در نيمكره زيرين منبع نوري وجود دارد كه انعكاس مدارات و نصف النهار ها را روي صفحه نشان مي دهد) اگر مركز تصوير در بينهايت فرض شود تصوير را ارتوگرافيكOrthographic مي گويند. اگر مركز تصوير در قطب مقابل باشد تصوير را استرئوگرافيك Streographic مي نامند. با قرار دادن مركز تصوير در مركز زمين يك تصوير گنومونيكGnomonic ايجادميشود.

      
      

      3. تصوير استوانه اي : در اين سيستم كره زمين را درون استوانه اي محاط مي كنند. محور اين استوانه همان محور كره زمين است؛ بنابراين مدارات با خط استوا موازي هستند. در محل تماس دايره بزرگ با استوانه محاط كننده تصوير كاملاً مشابه است؛ اما هرچه به طرف قطب برويم تغيير شكل بيشتر مي شود.

      

      در سيستم تصوير جهاني (U.T.M) كه از تصوير كردن كره زمين در استوانه اي با محور آن عمود بر محور كره زمين حاصل مي شود نصف النهار مبدأ اندازه واقعي خود را پيدا مي كند، با جابجا كردن كره در استوانه نصف النهار هاي ديگر نيز ترسيم مي شوند. فاصله هر نصف النهار با نصف النهار جنبي º6 در نظر گرفته مي شود.ايران تقريباً بين زونهاي 38 تا 40 واقع شده است. بدين ترتيب كل نصف النهار ها 60 قاچ ايجاد مي كنند كه نصف النهار مركزي قاچ سي ام نصف النهار گرينويچ خواهد بود. محور x بر استوا محور yبر نصف النهارها منطبق مي شود. اين سيستم بطور بين المللي پذيرفته شده است. در عرضهاي بيش از 80درجه شمالي و بيش از 84 درجه جنوبي اين سيستم به همريختگي پيدا مي كند و توصيه مي شود استفاده نشود.