معرفی روش مناسب کنترل و بهرهوری از سیلاب و روانابهای سطحی در اراضی شیبدار
مطالعه موردی: اراضی دامنه فریدن ـ حوضه آبریز سد زاینده رود
محمدرضا گلمحمدی
کارشناس عمران مدیریت آبخیزداری سازمان جهادکشاورزی استان اصفهان-عضوانجمن هیدرولیک ایران
آدرس: خیابان هزار جریب سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان مدیریت آبخیزداری
آب یکی از نیازهای اساسی و مایه حیات و بقاء بشر و از سرمایههای گرانقدر الهی است و لذا حفظ منابع آبی و اعمال مدیریت صحیح در بهرهبرداری از منابع فوق، ازاهمیت ویژهای برخوردارمیباشد. طراحی واجرای صحیح سیستمهای کنترل و بهرهوری از سیلاب که مجموعهای از انواع سازهای هیدرولیکی میباشند، از اقدامات مدیریتی مناسب وکارآمد در این راستاست. پروژه کنترل وبهرهوری از سیلابهای فصلی دامنه فریدن با مختصات طول ˚34 و ˚50
وعرض ΄58 و ˚32 در استان اصفهان، دراراضی شیبدار (حدود10%) طراحی واجراشده است و درآن سازههای هیدرولیکی، بندهای انحرافی- سرریزها- روزنه آبگیر- نهرانتقال- شیب شکنها- آبگیرهای فرعی- نهرهای ترازونهرخروجی مورد استفاده قرارگرفتهاند.پروژه فوق، به صورت یک سیستم خودکار، به نحوی طراحی شده است که اولاً دبی ورودی قابل کنترل بوده و ثانیا ًدر زمان کم آبی کلیه نهرترازها آبگیری شده و در زمان دبی طراحی پس از پر شدن نهر ترازها جریان ورودی به هر نهر فقط به اندازه میزان نفوذ باشد.
روشها:
1. طراحی: مطالعات صحرایی- سعی وخطا- تحلیل هیدرولیکی،هیدرواستاتیکی،استاتیکی
2. ارزیابی: اندازه گیری صحرایی با استفاده از چاه های پیزومتری- مدل ریاضیMODFLOW
نتایج:
پروژه فوق، درسال1372 طراحی و درسال 1374 اجراوتاکنون چندین مرحله آبگیری شده که حجم قابل توجهی آب استحصال نموده است. ارزیابیهای انجام شده در ارتباط با اثرات اجرای پروژه فوق، همچنین سطح ایستایی آبهای زیرزمینی در سالهای قبل وبعد از اجرای پروژه با استفاده از8 چاه پیزومتری، بیانگرنتایج بسیارمطلوب پروژه فوق میباشد. براین اساس دردشت دامنه فریدن از طریق650 حلقه چاه عمیق ونیمه عمیق، سالانه172 میلیون متر مکعب آب زیرزمینی تخلیه میگردد که روند افت سالانه در یک و دو سال قبل از اجرای پروژه بطور متوسط65/5 متر بوده است وپس از آبگیری طرح، علی رغم کاهش بارندگی، میزان افت متوسط به 5/0 متر رسیده است وبا روند کنونی وبر اساس مدل ریاضیMODFLOW تا سال 1386- 1385 سطح سفره 16/3 متر افزایش هد خواهد داشت.